Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः

Transliteration

bhavapriyā bhavadveṣṭī bhūtidā bhūtibhūṣaṇā | bhālalocanabhāvajñā bhūtabhavyabhavatprabhuḥ

Translation

Baginda dikasihi Bhava (Śiva) dan Baginda ialah Bhavadveṣṭī—yang menentang keterikatan pada ‘menjadi’ duniawi. Baginda mengurniakan kemakmuran dan berhias dengan kemakmuran. Baginda mengetahui maksud Yang Bermata di Dahi (Śiva), serta berdaulat atas masa lampau, masa depan dan masa kini.

Word by Word

• भवप्रिया: beloved of Bhava (Śiva)
• भवप्रिया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भव + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भवस्य (शिवस्य) प्रिया इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• भवद्वेष्टी: hating Bhava
• भवद्वेष्टी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भव + द्वेष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘द्वेष्टृ’ (hater) तृ-प्रत्ययान्त; समासः—भवं द्वेष्टि इति कर्म-तत्पुरुषः

• भूतिदा: giver of prosperity
• भूतिदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भूति + दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भूतिं ददाति इति उपपद-तत्पुरुषः (दातृ-अर्थ)

• भूतिभूषणा: adorned with prosperity; prosperity-ornamented
• भूतिभूषणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भूति + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भूत्या भूषणा/भूतिं भूषयति इति तत्पुरुषः

• भाललोचनभावज्ञा: knower of the nature/state of the forehead-eye (third eye)
• भाललोचनभावज्ञा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भाल + लोचन + भाव + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भाल-लोचनस्य (तृतीयनेत्रस्य) भावं जानाति इति षष्ठी-तत्पुरुषः (बहुपद-समास)

• भूतभव्यभवत्प्रभुः: lord of past, future, and present beings
• भूतभव्यभवत्प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूत + भव्यम् + भवत् + प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भूत-भव्य-भवतां प्रभुः इति षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिकाल-सम्बन्ध)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Śiva-kṣetra (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Gaṅgā Devī near Śiva-liṅga of Viśveśvara; Śiva with third eye (bhāla-locana) gazing; Gaṅgā shown as bestowing prosperity yet cutting bonds of becoming; a subtle time-wheel motif for past-present-future sovereignty.

Characters & Entities

• Śiva (Bhava)
• Kāśī (Varanasi)
• Devī (Śakti)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine love aligns with Śiva, while spiritual maturity rejects bondage to becoming; the Goddess governs time and grants auspicious welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

In Kāśīkhaṇḍa, Śiva-Śakti praise implicitly magnifies Kāśī as Śiva’s city where liberation from bhava is emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse supports Śiva-Śakti upāsanā through praise and remembrance.