Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

Transliteration

tapāṃsi tena taptāni sarvadānapradaḥ sa ca | sa prāpta yoganiyamo yastu gaṃgāṃ niṣevate

Translation

Sesiapa yang dengan bhakti mendekati Gaṅgā, tapasnya seakan telah sempurna; dia menjadi pemberi segala dāna dan memperoleh disiplin serta niyama yoga.

Word by Word

• तपांसि: austerities
• तपांसि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अत्र कर्मरूपेण (object-like)

• तेन: by him
• तेन: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• तप्तानि: have been performed/undertaken (lit. heated)
• तप्तानि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु) + तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तपांसि इति सह अन्वयः

• सर्वदानप्रदः: giver of all gifts/charities
• सर्वदानप्रदः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-दान-प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषः (सर्वेषां दानानां प्रदः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्तः: has attained
• प्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कर्तरि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः √आप् (to obtain) उपसर्गः प्र

• योगनियमः: discipline of yoga
• योगनियमः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग-नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (योगस्य नियमः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/contrast)

• गंगाम्: the Ganga
• गंगाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निषेवते: resorts to/serves
• निषेवते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; √सेव् उपसर्गः नि

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (Kāśī)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim after Gaṅgā-snāna sits in meditation on the steps; around him appear symbolic triads: a glowing ascetic fire (tapas), hands offering alms (dāna), and a yogic diagram/rosary (niyama), all emanating from the river’s light.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Tapas
• Dāna
• Yoga-niyama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Gaṅgā with devotion matures one’s inner discipline, charity-mindedness, and yogic restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṅgā in Kāśī, praised as bestowing the fruits of tapas, dāna, and yoga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gaṅgā-niṣevā is recommended implicitly as a practice whose fruit equals austerity, charity, and yogic observance.