Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम् । तथा जयोरिषड्वर्गे स्वभावात्सात्त्विकी मतिः

Transliteration

vipulaṃ ca kalājñānamadhītamaparājitam | tathā jayoriṣaḍvarge svabhāvātsāttvikī matiḥ

Translation

Pengetahuan seni yang luas, pembelajaran yang tidak dapat ditundukkan, kemenangan atas enam musuh batin, dan budi yang secara fitrah bersifat sāttvika—suci lagi bercahaya—semuanya juga menjadi miliknya.

Word by Word

• विपुलम्: vast / abundant
• विपुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• कलाज्ञानम्: knowledge of arts/skills
• कलाज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कला-ज्ञान (प्रातिपदिक); कला (संज्ञा) + ज्ञान (संज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अधीतम्: studied / learned
• अधीतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधि-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (for कलाज्ञानम्)

• अपराजितम्: unconquered / unsurpassed
• अपराजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्-पराजित (प्रातिपदिक); नञ् + पराजित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तथा: likewise / also
• तथा: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• जयः: victory
• जयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अरिषड्वर्गे: in the group of six enemies (of the mind)
• अरिषड्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरि-षड्वर्ग (प्रातिपदिक); अरि (संज्ञा) + षट् (संख्या) + वर्ग (संज्ञा)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स्वभावात्: from (one’s) nature
• स्वभावात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्व-भाव (प्रातिपदिक); स्व (विशेषण) + भाव (संज्ञा)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• सात्त्विकी: sattvic / pure
• सात्त्विकी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (for मतिः)

• मतिः: intellect / disposition
• मतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sunīti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene scholar-queen or noble lady in a quiet chamber with manuscripts and a veena; behind her, symbolic figures of the six foes subdued underfoot; her face radiates sattvic calm.

Characters & Entities

• Ari-ṣaḍvarga (six inner enemies)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest prosperity includes inner conquest—mastery over the six enemies—and a sāttvika mind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it emphasizes inner dharma within the Kāśīkhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse highlights ethical-spiritual discipline and cultivation of sāttvika qualities.