Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

Devanagari script

विचरन्स महीपृष्ठे कदाचित्पुष्पकस्थितम् । दृष्ट्वा विश्रवसः पुत्रं कुबेरं वै धनेश्वरम्

Transliteration

vicaransa mahīpṛṣṭhe kadācitpuṣpakasthitam | dṛṣṭvā viśravasaḥ putraṃ kuberaṃ vai dhaneśvaram

Translation

Ketika mengembara di permukaan bumi, pada suatu ketika dia melihat Kubera, putera Viśravā, penguasa kekayaan, duduk di Puṣpaka (kereta udara).

Word by Word

• विचरन्: wandering
• विचरन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• महीपृष्ठे: on the surface of the earth
• महीपृष्ठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही + पृष्ठ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः पृष्ठम्)

• कदाचित्: once, at some time
• कदाचित्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• पुष्पकस्थितम्: seated in the Puṣpaka (vimāna)
• पुष्पकस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पक + स्थित (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रम्/कुबेरम्—अत्र रूपसाम्येन नपुंसकप्रयोगः पाठभेदसम्भवः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः

• विश्रवसः: of Viśravas
• विश्रवसः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विश्रवस् (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• कुबेरम्: Kubera
• कुबेरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुबेर (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; पुत्रम् इति समानाधिकरणम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• धनेश्वरम्: lord of wealth
• धनेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन + ईश्वर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धनस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Sumālī, while roaming, looks up and beholds Kubera—son of Viśravas—radiant and authoritative, seated in the Puṣpaka aerial car moving above the earth.

Characters & Entities

• Sumālī
• Kubera
• Viśravā
• Puṣpaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power and prosperity (Kubera’s dhana) can become catalysts for envy and ambition, driving later moral outcomes in the narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse situates events on Bhū-loka and introduces Puṣpaka and Kubera.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.