Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

एकविंशतिलक्षाणि एकैकस्य च योनयः । कुरु त्वं सकलं चाशु इत्युक्त्वांतरधीयत । ब्रह्मणा निर्मितं सर्वं ब्रह्मांडं च यथोदितम्

ekaviṃśatilakṣāṇi ekaikasya ca yonayaḥ | kuru tvaṃ sakalaṃ cāśu ityuktvāṃtaradhīyata | brahmaṇā nirmitaṃ sarvaṃ brahmāṃḍaṃ ca yathoditam

“Bagi setiap golongan ada dua puluh satu lakh kelahiran. Ciptakanlah semuanya dengan segera.” Setelah bersabda demikian, Tuhan pun ghaib. Maka Brahmā membentuk segala-galanya, dan telur kosmik terwujud tepat seperti yang telah diisytiharkan.

एकविंशति-लक्षाणिtwenty-one lakhs
एकविंशति-लक्षाणि:
Karma/Prameya (Counted total)
TypeNoun
Rootएकविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; समासः—द्विगु (एकविंशतिः लक्षाणि)
एकैकस्यof each (one)
एकैकस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक) + एक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-सम्बन्धे, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्व (एकः च एकः → each one)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
योनयःspecies / wombs
योनयः:
Karta (Predicate noun)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कुरुmake
कुरु:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सकलम्the whole (of it)
सकलम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (सर्वम् इत्यर्थे)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
आशुquickly
आशु:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formकाल/वेगार्थक-अव्यय (adverb: quickly)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having said
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; धातु: धा (to place) with उपसर्ग अन्तर् → to disappear
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Kartr-karana (Agent in passive/instrumental)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
निर्मितम्created
निर्मितम्:
Kriya (Predicate participle)
TypeVerb
Rootनि + मा (धातु) → निर्मित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma/Visheya (That which is created)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ब्रह्माण्डम्the cosmic egg (universe)
ब्रह्माण्डम्:
Karma/Apposition
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
यथाas
यथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकार/अनुरूपार्थक-अव्यय (as/according as)
उदितम्as stated / as spoken
उदितम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सर्वं/ब्रह्माण्डम्)

Śrī Viṣṇu (first half), Narrator (closing statement of completion)

Scene: Viṣṇu finishes the instruction and vanishes into radiance; Brahmā, energized, rapidly manifests the ordered cosmos—countless life-forms implied by swirling patterns and emerging landscapes within the cosmic egg.

V
Viṣṇu (implied)
B
Brahmā
B
Brahmāṇḍa

FAQs

Divine guidance initiates, and disciplined execution completes; cosmic order arises when instruction (śruti-like command) is followed faithfully.

No specific tīrtha is praised; the verse focuses on universal creation and the doctrine of many births.

None; it gives a cosmological count and command to create rather than a ritual.