Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

Devanagari script

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तत्र शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्याविक्रयपापकृत्

Transliteration

ārṣe vivāhe godvaṃdvaṃ yaduktaṃ tatra śasyate | śulkamaṇvapi kanyāyāḥ kanyāvikrayapāpakṛt

Translation

Dalam perkahwinan Ārṣa, sepasang lembu yang disebut itu diterima menurut śāstra. Namun mengambil walau sedikit bayaran untuk seorang anak dara menjadikan seseorang berdosa seperti menjual anak perempuan.

Word by Word

• आर्षे: in the Ārṣa (type)
• आर्षे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: आर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् (locative qualifier)

• विवाहे: in the marriage (rite)
• विवाहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• गो: cow
• गो: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासपूर्वपदम्

• द्वन्द्वम्: a pair (of cows)
• द्वन्द्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; 'गो-द्वन्द्वम्' इति समासः (गो + द्वन्द्व)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• उक्तम्: is said
• उक्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्र: there/in that context
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• शस्यते: is recommended/praised
• शस्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शंस् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), कर्मणि प्रयोगः (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• शुल्कम्: bride-price/fee
• शुल्कम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुल्क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• अणु: even a little
• अणु: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अणु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपात (particle)

• कन्यायाः: of a maiden/daughter
• कन्यायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• कन्या: maiden/daughter
• कन्या: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासपूर्वपदम्

• विक्रय: sale
• विक्रय: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विक्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासमध्यपदम्

• पापकृत्: a doer of sin/sinful
• पापकृत्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) (कृदन्त: कृत्)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः; 'पापं करोति' इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa dharma-narration context)

Visual Art Cues

Scene: A Vedic marriage setting: sacred fire, bride and groom, elders; a pair of cows presented as āṛṣa-gift, while a rejected pile of coins symbolizes forbidden bride-price.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Marriage is a sacred saṃskāra, not a transaction; monetizing it is condemned as moral wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the focus is on marriage classification and ethics.

What ritualistic prescription is mentioned?

It permits the traditional go-dvaṃdva (pair of cows) in Ārṣa vivāha while forbidding any bride-price (śulka).