Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम्

yama uvāca | yadi tuṣṭo'si deveśa dayāṃ kṛtvā mamopari | taṃ kuruṣva mahābhāga trailokyaṃ sacarācaram

Yama berkata: “Wahai Dewa-īśa, jika Engkau berkenan dan menaruh belas kasihan kepadaku, wahai Mahābhāga, jadikanlah permohonan ini berkuasa di seluruh tiga alam, beserta yang bergerak dan yang tidak bergerak.”

यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Logical relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तसूचक-अव्यय (conditional particle)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; √तुष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवेशO Lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कृत्वाhaving done/shown
कृत्वा:
Kriya (Action—prior/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
ममof me/my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
उपरिupon/towards
उपरि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb/postposition)
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम (refers to त्रैलोक्यम्)
कुरुष्वmake/do
कुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (कुरु + ष्व)
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समास (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
सचराचरम्with moving and unmoving beings
सचराचरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस + चर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of त्रैलोक्यम्); द्वन्द्व (चर + अचर) with सह-उपपद

Yama (Dharma-rāja)

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Scene: Yama, dignified and restrained, petitions Śiva with folded hands; the cosmos (three worlds) hinted via layered bands—heaven, earth, nether—behind the sacred grove.

Y
Yama
Ś
Śiva (Deveśa)
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

The verse frames divine grace as cosmic in scope—boons can establish dharmic order and sanctity across the worlds.

The request anticipates the establishment/recognition of a sanctified place linked to Yama within Dharmāraṇya.

None; it is a formal petition for a world-wide boon.