Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

सेवितं नृपशार्दूल श्वापदैवैर्विविधैरपि । तत्र ये निधनं प्राप्ताः पक्षिणः कीटकादयः

sevitaṃ nṛpaśārdūla śvāpadaivairvividhairapi | tatra ye nidhanaṃ prāptāḥ pakṣiṇaḥ kīṭakādayaḥ

Wahai harimau di kalangan raja, tempat itu juga sering diziarahi oleh pelbagai jenis binatang buas. Dan mereka di sana—burung, serangga dan makhluk lain—yang menemui ajal di tempat itu…

सेवितम्frequented/inhabited
सेवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेवित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'सेव्यम्/सेवितम्'—'frequented/inhabited'
नृपशार्दूलO tiger among kings
नृपशार्दूल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'नृपाणां शार्दूलः' (vocative epithet)
श्वापदैःby wild beasts/predators
श्वापदैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्वापद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
एवैःindeed/also
एवैः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात; पदपाठे 'एव' (sandhi: एव + ऐः)
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम् (श्वापदैः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: 'also/even')
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
येwho/which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
निधनम्death
निधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्राप्ताःattained (met)
प्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय-विशेषणम्—'having attained' (= died)
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कीटकादयःinsects and others
कीटकादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकीटक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कीटक-आदि ('insects and the like')

Vyāsa

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: A king (‘nṛpaśārdūla’)

Scene: A sacred forest visited by predators; small beings—birds and insects—meeting death within the kṣetra, yet the atmosphere suggests protective sanctity rather than horror.

D
Dharmāraṇya
N
Nṛpaśārdūla (addressed king)
A
Animals, birds, insects

FAQs

The sanctity of a tīrtha is so pervasive that even non-human beings are drawn into its sphere of spiritual consequence.

Dharmāraṇya, whose holiness is implied to affect even the fate of creatures dying there.

None in this verse; it prepares the ground for the stated fruit (phala) in subsequent verses.