Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 56

तामकृत्रिमधम्मिल्लां जवनस्तनशोभिनीम् । सुरूपां वीक्ष्य कामेन किंचिद्व्याकुलतामगात्

tāmakṛtrimadhammillāṃ javanastanaśobhinīm | surūpāṃ vīkṣya kāmena kiṃcidvyākulatāmagāt

Tatkala dia memandangnya—rambutnya tersusun secara semula jadi tanpa dibuat-buat, dada mudanya berseri dengan keindahan, dan rupanya amat jelita—dia digerakkan oleh kāma lalu hatinya sedikit gelisah.

ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अकृत्रिम-धम्मिल्लाम्with natural hair-tresses
अकृत्रिम-धम्मिल्लाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअकृत्रिम (प्रातिपदिक) + धम्मिल्ला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of ताम्)
जवन-स्तन-शोभिनीम्beautiful with youthful breasts
जवन-स्तन-शोभिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootजवन (प्रातिपदिक) + स्तन (प्रातिपदिक) + शोभिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of ताम्)
सुरूपाम्very beautiful
सुरूपाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसुरूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-प्रयोग; ‘having seen’
कामेनby/with desire (lust)
कामेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; हेतु/करणार्थे
किंचित्somewhat
किंचित्:
Visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-निपात)
Formअव्यय; परिमाण/अल्पार्थक निपात (somewhat)
व्याकुलताम्agitation, distress
व्याकुलताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्याकुलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक
अगात्went/entered (became)
अगात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Narrator (contextual; prior speaker not explicit in this verse)

Scene: A serene forest clearing; Sāmavatī stands with naturally arranged hair and youthful radiance; Sumedhā gazes, momentarily shaken, his posture betraying inner turmoil.

S
Sāmavatī
S
Sumedhā

FAQs

Even a learned person can be disturbed by kāma; vigilance and inner discipline are required to uphold dharma.

No tīrtha is directly praised in this verse; it functions as narrative psychology within the Brahmottarakhaṇḍa dialogue.

None here; the focus is on inner agitation arising from desire.