Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

Devanagari script

तत्रापश्यत्सभा मध्ये निषण्णं रत्नविष्टरे । तक्षकं पन्नगाधीशं फणानेकशतोज्ज्वलम्

Transliteration

tatrāpaśyatsabhā madhye niṣaṇṇaṃ ratnaviṣṭare | takṣakaṃ pannagādhīśaṃ phaṇānekaśatojjvalam

Translation

Di sana, di tengah balairung perhimpunan, dia melihat Takṣaka, raja para Nāga, duduk di atas singgahsana permata—bercahaya dengan ratusan tudungnya.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• अपश्यत्: (he) saw
• अपश्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः—दृश् (पश्यति)

• सभामध्ये: in the middle of the assembly hall
• सभामध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (मध्य), सप्तमी विभक्ति, एकवचन; समासः—सभा-मध्ये (सभायाः मध्ये)

• निषण्णम्: seated
• निषण्णम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-षद् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; धातुः—षद् (सीदति) उपसर्गः—नि

• रत्नविष्टरे: on a jeweled seat/throne
• रत्नविष्टरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + विष्टर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; समासः—रत्न-विष्टरे (रत्नमये विष्टरे)

• तक्षकम्: Takṣaka (the serpent)
• तक्षकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• पन्नगाधीशम्: lord of serpents
• पन्नगाधीशम्: Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक) + अधीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—पन्नग-अधीशम् (पन्नगानाम् अधीशः)

• फणानेकशतोज्ज्वलम्: shining with hundreds of many hoods
• फणानेकशतोज्ज्वलम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फणा (प्रातिपदिक) + अनेक (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—फणा-अनेक-शत-उज्ज्वलम् (अनेकशतफणाभिः उज्ज्वलम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Visual Art Cues

Scene: A grand hall with gem-inlaid pillars; at the center, Takṣaka on a jeweled throne. His body gleams; above him rises a fan of hundreds of radiant hoods like a living aureole, each hood catching light like a gem.

Characters & Entities

• Takṣaka
• Nāgas (pannagas)
• sabhā (assembly hall)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authority and order are shown as cosmic principles extending beyond human society into other realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this is a court-scene in Nāga-loka.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.