Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

ततः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि जायते विमले कुले । धनाढ्यो व्याधिनिर्मुक्तो जीवेज्जन्मनिजन्मनि

Transliteration

tataḥ svargāccyutaḥ so'pi jāyate vimale kule | dhanāḍhyo vyādhinirmukto jīvejjanmanijanmani

Translation

Kemudian, walaupun dia jatuh dari syurga, dia tetap lahir dalam keluarga yang suci; berharta, bebas penyakit, dan hidup sejahtera dari kelahiran ke kelahiran.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Krama (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (thereafter/from that)

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• च्युतः: fallen (down)
• च्युतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √च्यु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-अर्थक कण (also/even)

• जायते: is born
• जायते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विमले: in a pure
• विमले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘कुले’ इत्यस्य विशेषणम्

• कुले: family/lineage
• कुले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• धनाढ्यः: wealthy
• धनाढ्यः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन-आढ्य (प्रातिपदिक; धन + आढ्य)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्; तत्पुरुषः (‘धनेन आढ्यः’)

• व्याधिनिर्मुक्तः: freed from disease
• व्याधिनिर्मुक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि-निर्मुक्त (प्रातिपदिक; व्याधि + निर्मुक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्; पञ्चमी-तत्पुरुषः (‘व्याधेः निर्मुक्तः’)

• जीवेत्: should live
• जीवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जन्मनि: in (each) birth
• जन्मनि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• जन्मनि: in birth (again)
• जन्मनि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्तिः (idiom: birth after birth)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sūrya-tīrtha on Revā (Ravi-nirmita)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: Two-part karmic tableau: (1) the devotee honored in Sūrya-loka amid radiant solar light; (2) descent to earth and rebirth in a ‘vimala kula’—a prosperous household, healthy person, continuity across lives.

Characters & Entities

• Svarga
• Punya (implied)
• Vyādhi (disease)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through tīrtha-dharma yields both heavenly reward and favorable rebirth conditions—health, wealth, and purity of lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Sūrya-associated Revā/Narmadā tīrtha described in Adhyāya 70.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it states the karmic results of the previously mentioned snāna and śrāddha.