Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

ईदृशं च तपो घोरं कस्माद्वत्स त्वया कृतम् । वरं दास्याम्यहं वत्स यस्ते मनसि वर्तते

Transliteration

īdṛśaṃ ca tapo ghoraṃ kasmādvatsa tvayā kṛtam | varaṃ dāsyāmyahaṃ vatsa yaste manasi vartate

Translation

“Wahai anak tersayang, mengapa engkau melakukan tapa yang begitu mengerikan? Nyatakanlah—apa jua anugerah yang terlintas di hatimu, anugerah itu akan aku kurniakan.”

Word by Word

• ईदृशम्: such
• ईदृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम्

• कस्मात्: from what cause? why?
• कस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचनम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचनम्; सर्वनाम

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तं; (तपः इत्यस्य विशेषणम्)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• दास्यामि: I shall give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; सर्वनाम

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचनम्

• यः: which (boon)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम

• ते: of you, your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम्; सर्वनाम

• मनसि: in (your) mind
• मनसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचनम्

• वर्तते: exists, is present
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

Speaker

Maheśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-region

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Śiva, compassionate and regal, asks the tapasvin why such fierce austerity was done and offers to grant the boon residing in his mind.

Characters & Entities

• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas culminates in divine audience and grace; the Lord as Varada responds to intense discipline by offering fulfillment of the seeker’s intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the moment sanctifies the place of austerity within the Revā Khaṇḍa landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied spiritual mechanism is tapas leading to vara (boon) through divine approval.