Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

सिंहव्याघ्रवराहैश्च गजैः खड्गैर्निषेवितम् । बहुपक्षियुतं दिव्यं यथा चैत्ररथं वनम्

siṃhavyāghravarāhaiśca gajaiḥ khaḍgairniṣevitam | bahupakṣiyutaṃ divyaṃ yathā caitrarathaṃ vanam

Rimba itu didatangi singa, harimau, babi hutan, gajah dan badak. Dengan burung yang tidak terbilang, rimba suci itu sungguh menakjubkan—bagaikan hutan surgawi Caitraratha.

सिंहlion
सिंह:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
व्याघ्रtiger
व्याघ्र:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
वराहैःby boars (and lions, tigers)
वराहैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/सहचर्ये (instrumental: 'by/with')
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction 'and')
गजैःby elephants
गजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
खड्गैःby rhinoceroses (khaḍga)
खड्गैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
निषेवितम्frequented/inhabited by
निषेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + सेव् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्/दारुवनम्)
बहुmany
बहु:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (many)
पक्षिbird
पक्षि:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootपक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
युतम्endowed with, accompanied by
युतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयु (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्)
दिव्यम्divine, splendid
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वनम्)
यथाas, like
यथा:
Upamana (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative indeclinable: 'as/like')
चैत्ररथम्(like) the Caitraratha (forest)
चैत्ररथम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeAdjective
Rootचैत्ररथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; उपमानपद (object of comparison)
वनम्forest
वनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/विषय-रूपे

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Dāruvana

Type: kshetra

Listener: King (rājan)

Scene: A wondrous forest teeming with lions, tigers, boars, elephants, and rhinoceroses; flocks of birds fill the canopy; the whole scene is likened to the celestial Caitraratha forest.

D
Dāruvana
C
Caitraratha (forest)

FAQs

The Purāṇic sacred landscape is portrayed as both awe-inspiring and cosmically resonant, preparing the listener for divine manifestation.

The verse glorifies the mythic setting (Dāruvana) rather than a named tīrtha; it supports the forthcoming Guhāvāsī account.

None.