Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

यस्मिंस्तीर्थे हि यत्प्रोक्तं फलं कृच्छ्रादिकं नृप । तत्राप्युपोषणात्कृच्छ्रफलं प्राप्नोत्यथाधिकम्

yasmiṃstīrthe hi yatproktaṃ phalaṃ kṛcchrādikaṃ nṛpa | tatrāpyupoṣaṇātkṛcchraphalaṃ prāpnotyathādhikam

Di mana-mana tīrtha yang telah dinyatakan suatu buah—sama ada buah amalan kṛcchra atau tapa seumpamanya, wahai raja—di sana juga, dengan upoṣaṇa (berpuasa), seseorang memperoleh buah kṛcchra, bahkan lebih besar lagi.

यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम
तीर्थेat a sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal particle)
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तम्has been stated
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/कर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘has been proclaimed’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
कृच्छ्र-आदिकम्beginning with kṛcchra (etc.)
कृच्छ्र-आदिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (‘कृच्छ्रं आदिः यस्य’/‘कृच्छ्रादि’)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
उपोषणात्from fasting
उपोषणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootउपोषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादानार्थे ‘from/through fasting’
कृच्छ्र-फलम्the fruit of kṛcchra
कृच्छ्र-फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अथthen/further
अथ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formनिपात (then/and further)
अधिकम्greater/more
अधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तुलनाबोधक-विशेषण

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Any declared tīrtha within Revā Khaṇḍa (universal rule)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A pilgrim at a riverbank sits in upoṣaṇa (fasting) with a water pot, offering a simple lamp; the narrator indicates that fasting itself yields kṛcchra-level fruit at any tīrtha.

T
Tīrtha
U
Upoṣaṇa (fasting)
K
Kṛcchra

FAQs

Self-restraint at sacred places magnifies merit; fasting is portrayed as a powerful enhancer of tīrtha fruits.

The statement is general—applicable to any tīrtha discussed in the Revā Khaṇḍa narrative.

Upoṣaṇa (fasting) at a tīrtha is recommended as a means to gain kṛcchra-like fruit, even increased merit.