Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

अस्मिन्महामोहमये कटाहे सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन । मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन भूतानि कालः पचतीति वार्ता

asminmahāmohamaye kaṭāhe sūryāgninā rātridivendhanena | māsartudarvīparighaṭṭanena bhūtāni kālaḥ pacatīti vārtā

Dalam kawah besar yang dipenuhi moha ini, matahari menjadi api dan malam serta siang menjadi bahan bakar; dikacau oleh senduk bulan dan musim—Kāla ‘memasak’ semua makhluk: demikianlah kebenaran yang diwartakan.

अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम् (Locative singular; pronoun)
महामोहमयेmade of great delusion
महामोहमये:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहामोह + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; तत्पुरुषः (महान् मोहः यस्मिन्/येन) + मय-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Locative singular, masculine)
कटाहेin the cauldron
कटाहे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम् (Locative singular, masculine)
सूर्याग्निनाby sun and fire
सूर्याग्निना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसूर्य + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; द्वन्द्वः (सूर्यश्च अग्निश्च) (Instrumental singular)
रात्रिदिवेन्धनेनwith the fuel of night and day
रात्रिदिवेन्धनेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरात्रि + दिवस + इन्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रात्रिदिवयोः इन्धनम्) (Instrumental singular, neuter)
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेनby the stirring with the ladle of months and seasons
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमास + ऋतु + दर्वी + परिघट्टन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; समाहार-तत्पुरुषः (मासर्तुभ्यां दर्व्याः परिघट्टनम्) (Instrumental singular, neuter)
भूतानिbeings
भूतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (कर्म) बहुवचनम् (Accusative plural, neuter)
कालःTime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम् (Nominative singular, masculine)
पचतिcooks; ripens
पचति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (cooks)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-परामर्शकः (quotative particle)
वार्ताsaying; report; notion
वार्ता:
Karta/Topic (Subject/विषय)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular, feminine)

Śrī Mārkaṇḍeya

Scene: A vast allegorical tableau: a gigantic cauldron labeled ‘moha’, the sun blazing beneath as fire; day and night as logs; months and seasons personified as ladles stirring; beings of all kinds within, undergoing change.

K
Kāla (Time)
S
Sūrya (Sun)

FAQs

Time steadily consumes all; recognizing this, one should turn from delusion toward dharma, devotion, and meaningful practice.

No specific tīrtha is named; it offers a philosophical frame supporting the need for tīrtha-based purification and dharma.

No direct ritual is specified; the verse motivates urgency for spiritual discipline by contemplating Time’s power.