Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

संचिन्त्य मनसा केयमिति मां वै सरिद्वरा । ज्ञात्वा संचिन्त्य मनसा रेवां लिङ्गोद्भवां पराम्

Transliteration

saṃcintya manasā keyamiti māṃ vai saridvarā | jñātvā saṃcintya manasā revāṃ liṅgodbhavāṃ parām

Translation

Sungai yang paling utama berfikir dalam hati, “Siapakah ini?” Lalu setelah merenung, ia mengenali Revā sebagai Yang Tertinggi—yang lahir daripada (Śiva-)liṅga.

Word by Word

• संचिन्त्य: having thought
• संचिन्त्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having reflected’

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• का: who? / what (woman)?
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/उपपादक अव्यय (emphatic particle)

• सरिद्वरा: the excellent river (Reva)
• सरिद्वरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् + वरा (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वरा सरित्)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having known/understood’

• संचिन्त्य: having reflected
• संचिन्त्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• रेवाम्: Reva
• रेवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गोद्भवाम्: arisen from the liṅga
• लिङ्गोद्भवाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग + उद्भवा (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः ‘लिङ्गात् उद्भवा’ (arisen from the liṅga)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (liṅgodbhavā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpaśreṣṭha

Visual Art Cues

Scene: A personified ‘best of rivers’ contemplates, then beholds Revā as a radiant goddess emerging from a Śiva-liṅga, signifying her supreme status.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Śiva-liṅga (liṅga)
• Ocean (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā is not merely water; she is a Śaiva manifestation, sanctified by origin from the liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā–Sāgara-saṅgama region, tied to the appearance of a liṅga in the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it establishes theological identity—Revā as liṅga-born—supporting Śaiva worship at the site.