Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

तत्र स्नानं च दानं च चन्द्रहास्ये शुभशुभम् । कृतं नृपवरश्रेष्ठ सर्वं भवति चाक्षयम्

Transliteration

tatra snānaṃ ca dānaṃ ca candrahāsye śubhaśubham | kṛtaṃ nṛpavaraśreṣṭha sarvaṃ bhavati cākṣayam

Translation

Wahai raja yang paling mulia, di Candrahāsya apa jua yang dilakukan melalui mandi suci dan sedekah—sama ada baik atau tidak baik—semuanya menjadi berbuah akṣaya, yakni tidak habis-habis.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• दानम्: giving, donation
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• चन्द्रहास्ये: at Candrahāsya
• चन्द्रहास्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रहास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरण

• शुभाशुभम्: auspicious and inauspicious (both)
• शुभाशुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + अशुभ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमासः (शुभं च अशुभं च); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अत्र प्रथमा (predicate adjective)

• कृतम्: done, performed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; 'स्नानदानयोः' विशेषणम्

• नृपवरश्रेष्ठ: O best of excellent kings
• नृपवरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + वर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (नृपाणां वरः श्रेष्ठः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचनम्

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; समस्तफलवाचि

• भवति: becomes
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• अक्षयम्: imperishable, inexhaustible
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; विधेयविशेषणम् (predicate adjective)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate continuation into Adhyāya 191: “śrīmārkaṇḍeya uvāca”)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrahāsya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpavara)

Visual Art Cues

Scene: On the tīrtha bank, a kingly donor offers gifts to brāhmaṇas after bathing; a symbolic ‘endless’ stream of light rises from the water and gifts, signifying akṣaya results.

Characters & Entities

• Candrahāsya
• Tīrtha
• Narmadā (implied by section context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions connected with a powerful tīrtha gain enduring (akṣaya) spiritual consequence, emphasizing faith, place-sanctity, and dharmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candrahāsya-tīrtha, praised within the Revā-khaṇḍa (Narmadā sacred landscape).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing) and dāna (charitable giving) at Candrahāsya.