Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

तपस्विभिर्महाभागैः कामक्रोधविवर्जितैः । तत्राहं वर्षमयुतं तपः कृत्वा सुदारुणम्

tapasvibhirmahābhāgaiḥ kāmakrodhavivarjitaiḥ | tatrāhaṃ varṣamayutaṃ tapaḥ kṛtvā sudāruṇam

Di sana, di tengah para pertapa mulia yang bebas daripada nafsu dan amarah, aku menunaikan tapa yang amat keras selama sepuluh ribu tahun.

तपस्विभिःby ascetics
तपस्विभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
महा-भागैःby the very fortunate
महा-भागैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास; विशेषण
काम-क्रोध-विवर्जितैःby those free from desire and anger
काम-क्रोध-विवर्जितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + विवर्जित (क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (कामक्रोधयोः विवर्जिताः) विशेषण; विवर्जित = वि+वृज् (धातु) क्त
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
वर्षम्a year
वर्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण (measure of time)
अयुतम्ten thousand
अयुतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक-विशेषण (numeral adjective)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक
सु-दारुणम्very severe
सु-दारुणम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (very severe) विशेषण

Mārkaṇḍeya (narrating to Yudhiṣṭhira, inferred)

Tirtha: Narmadā-tīra tapas-sthāna

Type: kshetra

Listener: ‘mahābhāga’ interlocutor

Scene: A powerful ascetic sits in deep meditation on the Narmadā bank, surrounded by serene tapasvins; seasons pass symbolically—sun, rain, and wind—while the river remains constant; the ascetic’s posture is unwavering.

M
Mārkaṇḍeya
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

True tapas is anchored in inner conquest—especially renouncing desire and anger.

The Narmadā-side sacred area within the Revā Khaṇḍa, portrayed as a powerful tapas-field.

Austerity (tapas) is highlighted; the verse models long-term penance rather than a specific ceremonial act.