Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

saṃhartukāmastridivaṃ tvaśeṣaṃ pramuñcamāno vikṛtāṭṭahāsam | jahāra sarvaṃ tridivaṃ mahātmā saṃkṣobhayanvai jagadīśa ekaḥ

Dengan kehendak untuk melebur seluruh tridiva, sambil melepaskan tawa dahsyat yang menggerunkan, Sang Mahātmā—Īśvara tunggal jagat—merengkuh dan menggoncang seluruh tridiva.

संहर्तुकामःdesiring to destroy
संहर्तुकामः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसं-√हृ (धातु) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुमुन्-अन्त (संहर्तुम्) + कामः; उपपद-तत्पुरुषः (संहर्तुं कामः)
त्रिदिवम्the heaven (threefold heaven)
त्रिदिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
अशेषम्entire, without remainder
अशेषम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adjectival accusative qualifying त्रिदिवम्)
प्रमुञ्चमानःreleasing, letting loose
प्रमुञ्चमानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle)
विकृताट्टहासम्a distorted loud laughter
विकृताट्टहासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविकृत + आट्टहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (विकृतः आट्टहासः)
जहारseized, took away
जहार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; त्रिदिवम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
त्रिदिवम्heaven
त्रिदिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संक्षोभयन्agitating, shaking
संक्षोभयन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-√क्षुभ् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (causative sense: ‘agitating’)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चय-अव्यय (emphatic particle)
जगदीशःLord of the world
जगदीशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः ईशः)
एकःalone, single
एकः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जगदीशस्य विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Avantī-kṣetra’s Śiva as Jagadīśa (Revā-khaṇḍa framing)

Type: kshetra

Scene: The solitary Jagadīśa releases a distorted, terrifying laugh; the triple heaven quakes and is seized as if in his grasp; devas and celestial palaces tremble; the sky darkens with pralaya foreboding.

Ś
Śiva (Jagadīśa)
T
Tridiva (heavenly realms)

FAQs

Divine lordship transcends even heavenly attainments; liberation is not mere heaven but alignment with the Supreme.

No tīrtha is directly mentioned; the verse is cosmological narration within Revā Khaṇḍa.

None.