Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

केशवोऽपि तदा देवो रुक्मिण्या सहितो ययौ । विन्ध्यं तु लङ्घयित्वाग्रे त्रैलोक्यगुरुरव्ययः

keśavo'pi tadā devo rukmiṇyā sahito yayau | vindhyaṃ tu laṅghayitvāgre trailokyagururavyayaḥ

Pada waktu itu Keśava, Tuhan yang mulia, juga berangkat bersama Rukmiṇī. Setelah melompati banjaran Vindhya, Guru abadi bagi tiga alam pun mara di hadapan.

केशवःKeśava (Kṛṣṇa)
केशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also/even)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then)
देवःthe god
देवः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुक्मिण्याwith Rukmiṇī
रुक्मिण्या:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह (उपसर्ग) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
विन्ध्यम्the Vindhya (mountain)
विन्ध्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: but/indeed)
लङ्घयित्वाhaving crossed
लङ्घयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having crossed/leapt over’
अग्रेahead, in front
अग्रे:
Deśa-adhikaraṇa (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् निपात (adverbial locative: in front/ahead)
त्रैलोक्यगुरुःteacher of the three worlds
त्रैलोक्यगुरुः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रैलोक्यस्य गुरुः)
अव्ययःimperishable
अव्ययः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Vindhya (threshold to Revā/Narmadā tīrthas)

Type: peak

Scene: Keśava with Rukmiṇī advances swiftly, vaulting the Vindhya mountains; the landscape opens from rugged peaks to the promise of river plains beyond.

K
Keśava (Kṛṣṇa)
R
Rukmiṇī
V
Vindhya

FAQs

The Lord guides beings across obstacles—outer (mountains) and inner (fear, conflict)—toward a dharmic destination.

The movement foreshadows arrival at the Narmadā (Revā) banks, a principal tīrtha-region in this section.

None.