Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 100

वनस्पतिगते सोमे ह्यध्वानं योऽधिगच्छति । भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं रेणुभोजनाः

vanaspatigate some hyadhvānaṃ yo'dhigacchati | bhavanti pitarastasya taṃ māsaṃ reṇubhojanāḥ

Apabila Soma bersemayam dalam tumbuh-tumbuhan, sesiapa yang memulakan perjalanan, pada bulan itu para pitara (leluhur)nya menjadi ‘pemakan debu’, yakni terhalang daripada persembahan śrāddha yang sewajarnya.

वनस्पतिगते(when) in the Soma that has gone into a tree
वनस्पतिगते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवनस्पति + गत (प्रातिपदिक; गत = √गम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formसप्तमी-तत्पुरुषसमासः; 'वनस्पतौ गते' इति; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचन (locative singular) — qualifying 'सोमे'
सोमेin Soma
सोमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अध्वानम्the path
अध्वानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अधिगच्छतिreaches/attains
अधिगच्छति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि + √गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पितरःthe ancestors (pitṛs)
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तम्that
तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying 'मासम्')
मासम्month
मासम्:
Karma (Object/कर्म) / Avadhi (extent)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (time-span)
रेणुभोजनाःdust-eating (subsisting on dust)
रेणुभोजनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरेणु + भोजन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः; 'रेणुं भोजनं येषाम्/रेणुभोजनाः' इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'पितरः')

Śiva (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (general)

Type: river

Listener: Mahādevī/Pārvatī (vocative implied by surrounding verses)

Scene: A traveler sets out while the landscape shows lush vegetation under a pale moon; in the subtle realm, pitṛs appear thin and dusty, holding empty bowls—signifying deprivation of offerings.

S
Soma
P
Pitaraḥ (ancestors)

FAQs

Householder duties toward ancestors are prioritized; neglecting supportive rhythms of śrāddha and care is warned against.

No named tīrtha in this verse; it is framed within Revā-khaṇḍa’s dharmic instruction.

A caution against undertaking travel during the specified period, due to its adverse effect on pitṛ-satisfaction.