Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 55

शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti

Para–Apara Ontology

विषयी भगवानीशो विषयः परमेश्वरी । श्राव्यं सर्वमुमारूपं श्रोता शूलवरायुधः

viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī | śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ

Yang mengalami dengan kesedaran ialah Tuhan Yang Diberkati, Īśa (Śiva); yang dialami sebagai objek ialah Dewi Tertinggi, Parameśvarī. Segala yang patut didengar seluruhnya berhakikat Umā, sedangkan pendengar ialah Tuhan yang senjata utamanya yang mulia ialah trisula.

विषयीthe experiencer (subject)
विषयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषयिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘possessor of objects/experiencer’
भगवान्-ईशःthe Blessed Lord (Īśa)
भगवान्-ईशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः ‘the Lord who is Bhagavān’
विषयःthe object
विषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘object (of experience)’
परम-ईश्वरीthe Supreme Goddess
परम-ईश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः ‘the supreme goddess’
श्राव्यम्that which is to be heard
श्राव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootश्राव्य (कृदन्त; √श्रु (धातु) ण्यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कृदन्त-विशेषण; ‘to be heard/hearable’
सर्वम्all
सर्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण ‘all’
उमा-रूपम्the form of Umā
उमा-रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः रूपम्)
श्रोताthe hearer
श्रोता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रोतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘hearer/listener’
शूल-वर-आयुधः(he) whose weapon is the excellent trident
शूल-वर-आयुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘he whose weapon is the excellent trident’

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Ishana

Sthala Purana: Not a site-specific (sthala) verse; it teaches the Śiva–Śakti polarity as subject (viṣayī/śrotā) and object (viṣaya/śrāvya) rather than narrating a Jyotirliṅga origin.

Significance: Internal pilgrimage (antar-yātrā): recognizing all knowables/hearables as Śakti and the knower as Śiva is framed as a contemplative aid toward non-dual devotional insight and Śiva’s grace.

Shakti Form: Umā

Role: teaching

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

It frames all experience through the Shaiva lens: Śiva is the witnessing Lord (Pati), while Śakti (Parameśvarī/Umā) is the manifested field of experience. Liberation matures when one recognizes the world and sacred teaching as Śakti, and the inner witness as Śiva—never separate in essence.

In Linga worship, the devotee approaches Śiva as the supreme subject (the indwelling Lord) while honoring the manifest power as Umā/Śakti. The verse supports Saguna devotion: hearing Shiva-kathā, seeing the Linga, and offering worship are actions within Śakti, yet they reveal the ever-present Śiva as the hearer-witness.

It points to śravaṇa (devotional listening) as a direct sādhana: listen to Shiva Purana recitation while contemplating that the teaching is Umā’s power and the inner listener is Śiva. This can be paired with japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and trident-bearing Śiva dhyāna.