Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 37

मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः

Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters

यो ऽसौ रुद्रात्मको बह्निब्रह्मणो मानसस्सुतः । स्वाहा तस्य प्रिया लेभे पुत्रांस्त्रीनमितौजसः । पावकः पवमानश्च शुचिरित्येष ते त्रयः । निर्मंथ्यः पवमानस्स्याद्वैद्युतः पावकस्स्मृतः

yo 'sau rudrātmako bahnibrahmaṇo mānasassutaḥ | svāhā tasya priyā lebhe putrāṃstrīnamitaujasaḥ | pāvakaḥ pavamānaśca śucirityeṣa te trayaḥ | nirmaṃthyaḥ pavamānassyādvaidyutaḥ pāvakassmṛtaḥ

Api itu, yang berhakikat Rudra—putera lahir dari minda Brahmā—mengambil Svāhā sebagai kekasihnya. Daripadanya lahir tiga putera yang tiada terukur kekuatannya: Pāvaka, Pavamāna, dan Śuci—itulah tiga. Antara mereka, api yang terhasil daripada geseran (penggilingan) disebut Pavamāna, dan api yang lahir daripada kilat dikenang sebagai Pāvaka.

yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; relative pronoun
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; demonstrative pronoun
rudra-ātmakaḥRudra-natured
rudra-ātmakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrudra (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; adjective ‘of the nature of Rudra’
bahni-brahmaṇaḥof Bahni-Brahman
bahni-brahmaṇaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootbahni (प्रातिपदिक) + brahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana; Tatpuruṣa ‘of Agni-Brahman’ (i.e., Brahmā/Agni context)
mānasaḥmind-born
mānasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; adjective ‘mental, mind-born’
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
svāhāSvāhā
svāhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvāhā (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana (name of Svāhā)
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana
priyābeloved (wife)
priyā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā Ekavacana; ‘beloved (wife)’
lebheobtained/bore
lebhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
FormLiṭ (Perfect), Prathama-puruṣa Ekavacana; Ātmanepada
putrānsons
putrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative/द्वितीया) Bahuvacana
trīnthree
trīn:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā Bahuvacana; numeral adjective agreeing with putrān
amita-ojasaḥof the immeasurably vigorous (one)
amita-ojasaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha / Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootamita (प्रातिपदिक) + ojas (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana; Bahuvrīhi ‘whose vigor is immeasurable’ (epithet of the father)
pāvakaḥPāvaka (name)
pāvakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāvaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
pavamānaḥPavamāna (name)
pavamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpavamāna (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
śuciḥŚuci (name)
śuciḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśuci (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
teof him/their
te:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana (enclitic); ‘of you/of him’ contextually ‘of him/these’
trayaḥthree (persons)
trayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottraya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Bahuvacana
nirmaṃthyaḥNirmanthya (churned-out fire)
nirmaṃthyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnir + manth (धातु) → nirmaṃthya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; ‘produced by churning’ (name/epithet)
pavamānaḥPavamāna
pavamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpavamāna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
syātis/should be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLiṅ (Optative/विधिलिङ्), Prathama-puruṣa Ekavacana, Parasmaipada; ‘would be/is said to be’
vaidyutaḥVaidyuta (electric/lightning fire)
vaidyutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaidyuta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; ‘lightning-born’
pāvakaḥPāvaka
pāvakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāvaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana
smṛtaḥis called
smṛtaḥ:
Karma (कर्म/Predicate in passive)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) → smṛta (कृदन्त)
FormKṛdanta: Past Passive Participle (kta), Puṃliṅga Prathamā Ekavacana; ‘is called/remembered’

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

Type: rudram

Shakti Form: Svāhā

Role: nurturing

Offering: naivedya

Cosmic Event: Mind-born (mānasa) emanation from Brahmā; elemental differentiation of fire into functional forms (churned, lightning, etc.).

R
Rudra (Shiva)
B
Brahma
A
Agni (Fire)
S
Svaha
P
Pavaka
P
Pavamana
S
Shuchi

FAQs

The verse frames Agni (fire) as Rudra-ātmaka—pervaded by Shiva’s power—showing that even ritual fire is not merely physical heat but a manifestation of divine Śakti that purifies and carries offerings toward the Supreme (Pati).

In Saguna Shiva worship, especially Linga-pūjā with homa, Agni functions as Rudra’s instrument: offerings made with the utterance of “Svāhā” are understood as being received through Shiva’s cosmic order, reinforcing that external ritual supports inner devotion to Shiva.

It supports homa/ārati discipline: kindle the sacred fire (nirmaṃthya) with purity, offer with the mantra ending in “Svāhā,” and contemplate Agni as Rudra-śakti—purifying bonds (pāśa) while the mind rests in Shiva as the indwelling Lord (Pati).