Rig Veda 5.83.9 — Mandala 5, Sukta 83, Mantra 9
Sukta 5.83
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Parjanya
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्पर्जन्य कनिक्रदत्स्तनयन्हंसि दुष्कृतः । प्रतीदं विश्वं मोदते यत्किं च पृथिव्यामधि ॥
Transliteration
yát párjanya kaníkradat stanáyan háṃsi duṣ-kṛ́taḥ | pratī́daṃ víśvaṃ modate yát kíṃ ca pṛthivyā́m ádhi ||
Translation
Apabila engkau, Parjanya, berseru berulang-ulang, bergemuruh, engkau menimpa yang buruk-terbina dan yang salah; sebagai balasnya seluruh alam ini bersukacita—apa pun yang ada di atas Bumi.
Word by Word
यत्when; that which
यत्:
सम्बन्ध/अव्ययीभाव-प्राय (वाक्यसम्बन्धकः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
पर्जन्यO Parjanya (rain-god)
पर्जन्य:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
कनिक्रदत्roars repeatedly; thunders
कनिक्रदत्:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया; कर्ता = पर्जन्यः)
TypeVerb
Root√क्रन्द् (क्रन्दते/क्रन्दति) + नि (उपसर्ग) ; पुनरुक्ति-आवृत्त्यर्थे ‘कनि-’ (intensive/reduplicated present stem)
स्तनयन्thundering
स्तनयन्:
कर्तृविशेषणम् (पर्जन्यस्य)
TypeVerb (participle)
Root√स्तन्/स्तनय् (स्तनयति) (ध्वन्यर्थः ‘to thunder’)
हंसिyou strike down; you destroy
हंसि:
क्रिया (कर्तृ = त्वम्/पर्जन्यः)
TypeVerb
Root√हन् (हन्ति) (वध/नाश) — वैदिके ‘हंसि’ इति 2nd sg. रूपम्
दुष्कृतःevil-doers; wrongdoers
दुष्कृतः:
कर्म
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक) < दुष्- + कृत (√कृ) ‘evil-doing’
प्रतिtowards; in response
प्रति:
उपपद-सम्बन्धक (दिशा/प्रत्यभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
इदम्this
इदम्:
कर्ता (मोदते इत्यस्य)
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वम्all; the whole
विश्वम्:
कर्ता (इदम्-कर्तुः विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
मोदतेrejoices; is glad
मोदते:
क्रिया (कर्तृ = इदं विश्वम्)
TypeVerb
Root√मुद् (मोदते) ‘to rejoice’
यत्when; because
यत्:
सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्धकः
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
किम्what; anything
किम्:
सम्बन्ध (यत्-सापेक्ष)
TypePronoun (interrog./indef. in correlative)
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अधिupon; over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.