Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

रावणस्य सभाप्रवेशः — रामस्य शरवृष्ट्या राक्षससेनाविनाशः

Ravana Enters Council; Rama’s Arrow-Storm Destroys the Rakshasa Host

शरीरनाभिसत्त्वार्चिश्शरारंनेमिकार्मुकम् ।ज्याघोषतलनिर्घोषंतेजोबुधदिगुणप्रभम् ।।।।दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तंनिघ्नन्तंयुधिराक्षसान् ।ददृशूरामचक्रंतत्कालचक्रमिवप्रजाः ।।।।

śarīra-nābhi-sattvārciḥ-śarāraṃ nemi-kārmukam |

jyā-ghoṣa-tala-nirghoṣaṃ tejo-buddhi-guṇa-prabham ||

divyāstra-guṇa-paryantaṃ nighnantaṃ yudhi rākṣasān |

dadṛśū rāma-cakraṃ tat kāla-cakram iva prajāḥ ||

Orang ramai menyaksikan “Roda Rāma” menumpaskan para rākṣasa di medan: tubuh Baginda laksana pusat roda, kekuatan batin sebagai sinarnya, anak panah sebagai jejari, busur sebagai rim; denting tali busur bagaikan deru; dan cahaya, kebijaksanaan serta kebajikan Baginda menjadi daya yang menggerakkan senjata-senjata ilahi—seumpama Roda Kala, Roda Waktu itu sendiri.

śarīra-nābhihaving the body as its hub
śarīra-nābhi:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśarīra (प्रातिपदिक) + nābhi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (śarīrasya nābhiḥ = body as the navel/centre)
sattva-arciḥwhose radiance is valor
sattva-arciḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsattva (प्रातिपदिक) + arciṣ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (sattvasya arciḥ = glow of strength/valor)
śarāramwith arrows as spokes
śarāram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (śarāra = spoke-like array of arrows)
nemi-kārmukamwith the bow as its rim
nemi-kārmukam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnemi (प्रातिपदिक) + kārmuka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (nemiḥ iva kārmukam / nemi-rūpaṃ kārmukam = bow as the rim)
jyā-ghoṣabowstring-twang
jyā-ghoṣa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjyā (प्रातिपदिक) + ghoṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-समासपद; (jyāyāḥ ghoṣaḥ = twang of the bowstring)
tala-nirghoṣamwith a resounding roar
tala-nirghoṣam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottala (प्रातिपदिक) + nirghoṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (talasya nirghoṣaḥ = loud sound like a drum/beat)
tejaḥ-buddhi-guṇa-prabhamradiant with power, intellect, and virtues
tejaḥ-buddhi-guṇa-prabham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottejas (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + prabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-षष्ठी-तत्पुरुषः (tejasā buddhyā guṇaiś ca prabham = radiant with power, intelligence, virtues)
divya-astra-guṇa-paryantamendowed with divine-missile power
divya-astra-guṇa-paryantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + paryanta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (divyānām astrāṇāṃ guṇāḥ paryantāḥ yasya = reaching to the qualities/power of divine missiles)
nighnantamkilling, striking down
nighnantam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/participle qualifying object)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; √han (to strike/kill)
yudhiin battle
yudhi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyudh (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (locative-usage indeclinable): ‘in battle’ (युद्धे)
rākṣasānthe Rakshasas
rākṣasān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
dadṛśuḥthey saw
dadṛśuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; √dṛś (to see)
rāma-cakramRama's wheel (whirling force)
rāma-cakram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (rāmasya cakram = Rama's wheel)
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
kāla-cakramthe wheel of Time
kāla-cakram:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kālasya cakram = wheel of Time)
ivalike, as
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
prajāḥthe people
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
R
Rāma
R
Rākṣasas
K
Kāla (Time)
D
Divine weapons (divyāstras)
B
Bow
A
Arrows

FAQs

Dharma is portrayed as cosmic order enacted through a righteous agent: Rāma’s battle becomes a moral-cosmic instrument that removes adharma, likened to Time itself which none can resist.

Observers on the battlefield poetically visualize Rāma’s motion and weaponry as a single ‘wheel’ that relentlessly destroys the Rākṣasa forces.

Tejas (majestic power) guided by buddhi (discernment) and guṇas (virtues)—strength under moral governance.