Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

एवमुक्तस्तुरामेणमहात्माहरियूथपः ।।।।लक्ष्मणायदरौनस्तस्सुषेणःपरमौषधम् ।

evam uktas tu rāmeṇa mahātmā hari-yūthapaḥ |

lakṣmaṇāya dadau nastaḥ suṣeṇaḥ paramauṣadham ||6.92.23||

Setelah demikian diperintahkan oleh Rāma, pemimpin vānara yang berhati mulia, Suṣeṇa, menitis melalui lubang hidung Lakṣmaṇa ubat yang paling utama.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन
gandhamfragrance
gandham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
āghrāyahaving smelled
āghrāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā + √ghrā (धातु) क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); उपसर्गः (आ)
viśalyaḥfree of arrow-shafts
viśalyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi + śalya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधेयविशेषणम् (saḥ)
samapadyatareturned to normal state/was restored
samapadyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + √pad (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
nirvedanaḥfree from pain
nirvedanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnir + vedana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधेयविशेषणम् (saḥ); तत्पुरुषसमासः (निर्गता वेदना यस्य)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
saṃrūḍha-vraṇaḥwith healed wounds
saṃrūḍha-vraṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃ + rūḍha (कृदन्त; √ruh (धातु) क्त) + vraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषसमासः (संरूढः व्रणः यस्य)
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक

Spoken by Rama in that manner, the great Vanara leader, Sushena gave supreme medicine to Lakshman through his nose.

R
Rāma
S
Suṣeṇa
L
Lakṣmaṇa
V
Vānaras (Hari-yūtha)

FAQs

Dharma includes skilled service rendered at the right time: healing and preserving life supports the righteous cause and honors the duty owed to comrades.

Suṣeṇa follows Rāma’s instructions and applies a potent remedy to revive and stabilize Lakṣmaṇa.

Competent service and prompt obedience—Suṣeṇa’s medical expertise and readiness to act for the common good.