Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

विशल्यःक्रियतांक्षिप्रंसौमित्रिस्सविभीषणः ।।6.92.21।।ऋक्ष्वानरसैन्यानांशूराणांद्रुमयोधिनाम् ।येचाप्यन्येऽत्रयुध्यन्तिसशल्याव्रणिनस्तथा ।।6.92.22।।तेऽपिसर्वेप्रयत्नेनक्रियन्तांसुखिनस्तथा ।

viśalyaḥ kriyatāṃ kṣipraṃ saumitriḥ sa-vibhīṣaṇaḥ |

ṛkṣa-vānara-sainyānāṃ śūrāṇāṃ druma-yodhinām |

ye cāpy anye 'tra yudhyanti saśalyā vraṇinas tathā |

te 'pi sarve prayatnena kriyantāṃ sukhinas tathā ||6.92.22||

Hendaklah segera dicabut segala anak panah yang tertancap pada Saumitri, bersama Vibhīṣaṇa. Dan seluruh bala tentera ṛkṣa dan vānara yang gagah—para pahlawan yang bertempur dengan pohon—serta sesiapa jua di sini yang terluka dan tertusuk, hendaklah semuanya dirawat dengan segenap usaha, agar kembali sejahtera dan tenteram.

evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
uktaḥhaving been told/addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vac (धातु) क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
tuthen/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle)
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारयसमासः (महान् आत्मा)
hari-yūthapaḥleader of the monkeys
hari-yūthapaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari + yūthapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषसमासः (हरीणां यूथपः)
lakṣmaṇāyato Lakshmana
lakṣmaṇāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन
dadaugave
dadau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
nastaḥthrough/from the nose
nastaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnāsikā (प्रातिपदिक) / nas (प्रातिपदिक, 'nose')
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; अपादानार्थे (through/from the nose)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
suṣeṇaḥSushena
suṣeṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuṣeṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
parama-auṣadhamthe supreme medicine
parama-auṣadham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparama + auṣadha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मधारयसमासः (परमम् औषधम्)

"Let Vibheeshana and Saumithri be treated quickly. Let all the army of Bears and others who fought with trees, and the heroes be treated. Let all others who fought in the battlefield and wounded be also healed by your effort and make them happy."

L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
V
Vibhīṣaṇa
Ṛkṣas (bears)
V
Vānaras
S
Suṣeṇa

FAQs

Dharma is universal care: righteous leadership treats every wounded participant with diligence, embodying compassion and fairness.

This verse reiterates/continues the instruction to Suṣeṇa to remove arrows and heal the wounded across the allied forces.

Consistency in righteous action—Rāma’s concern is systematic, not selective.