Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

इन्द्रजित्-लक्ष्मणयुद्धम् तथा वानरप्रोत्साहनम्

Indrajit–Lakshmana Battle and the Rallying of the Vanaras

प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. ।कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।।।जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः ।सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।।।सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च ।प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।।।अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् ।विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।।।अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः ।कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।।।

prahasto nihato vīro nikumbhaś ca mahābalaḥ | kumbhakarṇaś ca kumbhaś ca dhūmrākṣaś ca niśācaraḥ ||

jambumālī mahāmālī tīkṣṇavego 'śaniprabhaḥ | suptaghno yajñakopaś ca vajradaṃṣṭraś ca rākṣasaḥ ||

samhrādī vikaṭo 'righnas tapano dama eva ca | praghāsaḥ praghasaś caiva prajaṅgho jaṅgha eva ca ||

agniketuś ca durdharṣo raśmiketuś ca vīryavān | vidyujjihvā dvijihvaś ca sūryaśatruś ca rākṣasaḥ ||

akampanaḥ supārśvaś ca cakramālī ca rākṣasaḥ | kampanaḥ sattvavantau tau devāntaka-narāntakau ||

(Kepada Rāvaṇa:) “Wira Prahasta telah terbunuh; demikian juga Nikumbha yang maha kuat; Kumbhakarṇa, Kumbha, dan Dhūmrākṣa, pengembara malam. Jambumālī, Mahāmālī, Tīkṣṇavega, Aśaniprabha, Suptaghna, Yajñakopa, dan Vajradaṃṣṭra; Samhrādī, Vikaṭa, Arighna si pembinasa musuh, Tapana, dan Dama; Praghāsa, Praghasa, Prajaṅgha, dan Jaṅgha; Agniketu yang sukar ditundukkan, Raśmiketu yang gagah, Vidyujjihvā, Dvijihva, dan Sūryaśatru; Akampana, Supārśva, dan Cakramālī; serta Kampana—bersama Devāntaka dan Narāntaka yang perkasa.”

प्रहस्तःPrahastha
प्रहस्तः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
निहतःslain
निहतः:
क्रियाविशेषण/सम्बन्ध (Predicate complement/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनि-√हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Predicate ‘slain’
वीरःhero
वीरः:
सम्बन्ध (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Appositional noun
निकुम्भःNikumbha
निकुम्भः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
महाबलःof great strength
महाबलः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महान् बलः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (कुम्भवत् कर्णौ यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
कुम्भःKumbha
कुम्भः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
धूम्राक्षःDhumraksha
धूम्राक्षः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (धूम्राणि अक्षीणि यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
निशाचरःnight-roamer
निशाचरः:
सम्बन्ध (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (निशायां चरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Appositional epithet
जम्बुमालीJambumali
जम्बुमाली:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजम्बु (प्रातिपदिक) + माली (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (जम्बु-माला यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
महामालीMahamali
महामाली:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + माली (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महान् माली), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
तीक्ष्णवेगःTikshnavega
तीक्ष्णवेगः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (तीक्ष्णो वेगः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
अशनिप्रभःAshaniprabha
अशनिप्रभः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअशनि (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (अशनिवत् प्रभा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
सुप्तघ्नःSuptaghna
सुप्तघ्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सुप्तान् घ्नः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
यज्ञकोपःYajnakopa
यज्ञकोपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + कोप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (यज्ञे कोपः/यज्ञस्य कोपः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वज्रदंष्ट्रःVajradamshtra
वज्रदंष्ट्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (वज्रवत् दंष्ट्रा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
राक्षसःa rakshasa
राक्षसः:
सम्बन्ध (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Appositional ‘rakshasa’
सम्ह्रादीSamhradi
सम्ह्रादी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्ह्रादी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun (rare/uncertain etymology)
विकटःVikata
विकटः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविकट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun / epithet
अरिघ्नःArighna
अरिघ्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अरिं घ्नः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
तपनःTapana
तपनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
दमःDama
दमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
एवindeed/also
एव:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle)
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
प्रघासःPraghasa
प्रघासः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रघास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
प्रघसःPraghasa (variant)
प्रघसः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रघस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवalso
एव:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात
प्रजङ्घःPrajangha
प्रजङ्घः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
जङ्घःJangha
जङ्घः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
एवalso
एव:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
अग्निकेतुःAgniketu
अग्निकेतुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + केतु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अग्नेः केतुः/अग्निकेतुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
दुर्धर्षःDurdharsha
दुर्धर्षः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर् (उपसर्ग) + धर्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (दुर्धर्षः = धर्षयितुं दुष्करः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun/epithet
रश्मिकेतुःRashmiketu
रश्मिकेतुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक) + केतु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (रश्मेः केतुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वीर्यवान्mighty/valiant
वीर्यवान्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; possessive adjective
विद्युज्जिह्वाVidyujjihva
विद्युज्जिह्वा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (विद्युद्वत् जिह्वा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
द्विजिह्वःDvijihva
द्विजिह्वः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (द्वे जिह्वे यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सूर्यशत्रुःSuryashatru
सूर्यशत्रुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सूर्यस्य शत्रुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
राक्षसःa rakshasa
राक्षसः:
सम्बन्ध (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Appositional
अकम्पनःAkampana
अकम्पनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ (नञ्) + कम्पन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (न कम्पते इति/अकम्पनः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
सुपार्श्वःSuparshva
सुपार्श्वः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सु-पार्श्वः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
चक्रमालीChakramali
चक्रमाली:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + माली (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (चक्र-माला/चक्राणि यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
राक्षसःa rakshasa
राक्षसः:
सम्बन्ध (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Appositional
कम्पनःKampana
कम्पनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकम्पन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
सत्त्ववन्तौpossessed of strength/valor
सत्त्ववन्तौ:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्ववत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; Nominative dual adjective
तौthose two
तौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; Pronoun nominative dual
देवान्तकःDevantaka
देवान्तकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (देवानाम् अन्तकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun (member of dual)
नरान्तकःNarāntaka
नरान्तकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (नराणाम् अन्तकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun (member of dual)

"The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
P
Prahasta
N
Nikumbha
K
Kumbhakarṇa
D
Dhūmrākṣa
J
Jambumālī
M
Mahāmālī
T
Tīkṣṇavega
A
Aśaniprabha
S
Suptaghna
Y
Yajñakopa
V
Vajradaṃṣṭra
S
Samhrādī
V
Vikaṭa
A
Arighna
T
Tapana
D
Dama
P
Praghāsa
P
Prajaṅgha
J
Jaṅgha
A
Agniketu
R
Raśmiketu
V
Vidyujjihvā
D
Dvijihva
S
Sūryaśatru
A
Akampana
S
Supārśva
C
Cakramālī
D
Devāntaka
N
Narāntaka

FAQs

Dharma for a ruler includes facing truth: a truthful accounting of losses is necessary for right judgment; denial and pride magnify destruction.

A speaker (traditionally Vibhīṣaṇa in counsel/assessment) enumerates major rākṣasa leaders who have fallen, underscoring Laṅkā’s weakening position.

Satya and sobriety in counsel—naming the dead functions as moral and strategic clarity, urging responsible leadership.