Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

इन्द्रजित्-लक्ष्मणयुद्धम् तथा वानरप्रोत्साहनम्

Indrajit–Lakshmana Battle and the Rallying of the Vanaras

प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. ।कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।।जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः ।सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।।सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च ।प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।।अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् ।विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।।अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः ।कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

prahasto nihato vīro nikumbhaś ca mahābalaḥ | kumbhakarṇaś ca kumbhaś ca dhūmrākṣaś ca niśācaraḥ ||

jambumālī mahāmālī tīkṣṇavego 'śaniprabhaḥ | suptaghno yajñakopaś ca vajradaṃṣṭraś ca rākṣasaḥ ||

samhrādī vikaṭo 'righnas tapano dama eva ca | praghāsaḥ praghasaś caiva prajaṅgho jaṅgha eva ca ||

agniketuś ca durdharṣo raśmiketuś ca vīryavān | vidyujjihvā dvijihvaś ca sūryaśatruś ca rākṣasaḥ ||

akampanaḥ supārśvaś ca cakramālī ca rākṣasaḥ | kampanaḥ sattvavantau tau devāntaka-narāntakau ||

(Kepada Rāvaṇa:) “Wira Prahasta telah terbunuh; demikian juga Nikumbha yang maha kuat; Kumbhakarṇa, Kumbha, dan Dhūmrākṣa, pengembara malam. Jambumālī, Mahāmālī, Tīkṣṇavega, Aśaniprabha, Suptaghna, Yajñakopa, dan Vajradaṃṣṭra; Samhrādī, Vikaṭa, Arighna si pembinasa musuh, Tapana, dan Dama; Praghāsa, Praghasa, Prajaṅgha, dan Jaṅgha; Agniketu yang sukar ditundukkan, Raśmiketu yang gagah, Vidyujjihvā, Dvijihva, dan Sūryaśatru; Akampana, Supārśva, dan Cakramālī; serta Kampana—bersama Devāntaka dan Narāntaka yang perkasa.”

एतान्these (ones)
एतान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural
निहत्यhaving slain
निहत्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-√हन् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) ‘having slain’
अतिबलान्exceedingly strong
अतिबलान्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अतिशयेन बलवन्तः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifying राक्षससत्तमान्/एतान्
बहून्many
बहून्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifying राक्षससत्तमान्
राक्षससत्तमान्the best/chiefs among rakshasas
राक्षससत्तमान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसानां सत्तमाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural
बाहुभ्याम्with (your) two arms
बाहुभ्याम्:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; Instrumental dual
सागरम्the ocean
सागरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
तीर्त्वाhaving crossed
तीर्त्वा:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√तॄ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive) ‘having crossed’
लङ्घ्यताम्cross (quickly)!
लङ्घ्यताम्:
क्रिया (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Root√लङ्घ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (passive/impersonal imperative sense also possible)
गोष्पदम्a cow’s hoofprint
गोष्पदम्:
उपमान/कर्म (Object of comparison/कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (गोः पदम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
लघुeasily / as a small (thing)
लघु:
क्रियाविशेषण (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; used adverbially ‘easily/small’ qualifying गोष्पदम्

"The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
P
Prahasta
N
Nikumbha
K
Kumbhakarṇa
D
Dhūmrākṣa
J
Jambumālī
M
Mahāmālī
T
Tīkṣṇavega
A
Aśaniprabha
S
Suptaghna
Y
Yajñakopa
V
Vajradaṃṣṭra
S
Samhrādī
V
Vikaṭa
A
Arighna
T
Tapana
D
Dama
P
Praghāsa
P
Prajaṅgha
J
Jaṅgha
A
Agniketu
R
Raśmiketu
V
Vidyujjihvā
D
Dvijihva
S
Sūryaśatru
A
Akampana
S
Supārśva
C
Cakramālī
D
Devāntaka
N
Narāntaka

FAQs

Dharma for a ruler includes facing truth: a truthful accounting of losses is necessary for right judgment; denial and pride magnify destruction.

A speaker (traditionally Vibhīṣaṇa in counsel/assessment) enumerates major rākṣasa leaders who have fallen, underscoring Laṅkā’s weakening position.

Satya and sobriety in counsel—naming the dead functions as moral and strategic clarity, urging responsible leadership.