Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

निकुम्भिला-यज्ञविघ्नोपदेशः

Counsel to Disrupt the Nikumbhilā Rite

विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् ।लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ।।।।

vibhīṣaṇamukhaṃ dṛṣṭvā sugrīvaṃ tāṃś ca vānarān |

lakṣmaṇo vāca mandārtham idaṃ bāṣpapariplutaḥ ||

Lakṣmaṇa, dengan mata dibanjiri air mata, memandang Vibhīṣaṇa, Sugrīva serta para vānara, lalu berkata dengan suara yang tertahan.

vibhīṣaṇamukhamVibhishana’s face
vibhīṣaṇamukham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa + mukha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘vibhīṣaṇasya mukhaṃ’ = ‘Vibhishana’s face’; Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा)
sugrīvamSugriva
sugrīvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
tānthose
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana; demonstrative pronoun
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
vānarānmonkeys/vanaras
vānarān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLiṭ (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
mandārthamin a faint/dull manner
mandārtham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootmanda + artha (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya ‘dull in meaning/tone’; Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; used adverbially qualifying speech
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; refers to the utterance
bāṣpapariplutaḥbathed in tears
bāṣpapariplutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbāṣpa + paripluta (plu धातु, क्त; कृदन्त)
FormTatpuruṣa ‘bāṣpeṇa pariplutaḥ’ = ‘bathed in tears’; Pumliṅga, Prathamā, Ekavacana; qualifies lakṣmaṇaḥ

"On completion of the sacrifice by the Rakshasa he will become invisible for Suras and Asuras also in war. After completion even the Suras will have great doubt to come to fight with him."।। ityārṣēvālmīkīyēśrīmadrāmāyaṇēadikavyēyuddhakāṇḍēcaturaśītitamassargaḥ ।।This is the end of the eighty fourth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

L
Lakṣmaṇa
V
Vibhīṣaṇa
S
Sugrīva
V
Vānaras

FAQs

Dharma allows grief but demands truthful communication and steadiness in supporting the community during crisis.

In the aftermath of alarming news, Lakṣmaṇa prepares to explain what has happened to the assembled allies.

Lakṣmaṇa’s loyalty and emotional honesty—he speaks despite being overwhelmed.