Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

ततश्शरौघेरभिवर्ष्यमाणोविभिन्नगात्रःकपिसैन्यपालः ।नीलोबभूवाथविसृष्टगात्रोविष्टम्भितस्तेनमहाबलेन ।।।।

tataḥ śaraughair abhivarṣyamāṇo vibhinna-gātraḥ kapisainyapālaḥ |

nīlo babhūvātha visṛṣṭagātro viṣṭambhitas tena mahābalena ||

Maka ketika ia dihujani dari segala arah oleh curahan anak panah, anggota tubuhnya tertembus, Nīla—pemimpin bala tentera kera—menjadi terhuyung dan lemah anggota, geraknya tertahan oleh serangan yang amat perkasa itu.

ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तरम् (adverb: then/thereupon)
बाणमयम्made of arrows
बाणमयम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootबाण-मय (प्रातिपदिक; बाण + मय)
Formतत्पुरुषसमास (मयट्-अर्थ: made of); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वर्षम् इति विशेषण
वर्षम्a shower/rain
वर्षम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नीलस्यof Nīla
नीलस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
उरसिon the chest
उरसि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootउरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पातयत्showered/caused to fall
पातयत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√पत् (धातु) caus. पातय (Tinganta)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: caused to fall)
गिरौon a mountain
गिरौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वर्षम्rain/shower
वर्षम्:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानोपमेय-रूपेण (as compared object)
तडिच्चक्रचापवान्having lightning and a rainbow
तडिच्चक्रचापवान्:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootतडित्-चक्र-चाप-वत् (प्रातिपदिक; तडित् + चक्र + चाप + वत्)
Formबहुव्रीहिसमास (यस्य तडित् चक्रं च चापश्च सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तोयदः इति विशेषण
इवlike
इव:
उपमासूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक
तोयदःcloud (water-giver)
तोयदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतोयद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Neela's body wetted by arrows all over, the limbs pierced with arrows, the monkey leader remained powerless and could not move in spite of being extraordinarily strong.

N
Nīla
V
Vānara army (kapi-sainyam)
A
Arrows (śara)

FAQs

Dharma includes kṣānti and dhairya (forbearance and steadiness): righteous warriors may be wounded and halted, yet they persist without abandoning the cause.

Nīla is overwhelmed by an arrow-storm and momentarily immobilized on the battlefield.

Endurance and steadfastness under suffering (titikṣā).