Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

कुम्भकर्णप्रस्थानम् तथा अङ्गदप्रेरणा

Kumbhakarna’s sortie and Angada’s rallying of the Vanaras

कृच्छ्रेणतुसमाश्वस्यसङ्गम्य च ततस्ततः ।वृक्षाद्रिहस्ताहरयस्सम्प्रतस्थूरणाजिरम् ।।।।

kṛcchreṇa tu samāśvasya saṅgamya ca tatas tataḥ | vṛkṣādrihastā harayaḥ sampratasthū raṇājiram ||

Dengan susah payah mereka menenangkan diri daripada kesengsaraan, lalu berhimpun semula dari pelbagai tempat; dengan pohon dan batu di tangan, para pahlawan Vānara pun berangkat menuju medan perang.

कृच्छ्रेणwith difficulty
कृच्छ्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘with difficulty/after distress’ (adverbial instrumental)
तुthen
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (but/then)
समाश्वस्यhaving recovered (from fear)
समाश्वस्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√श्वस् (धातु) + सम्+आ (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having regained composure/being reassured’
सङ्गम्यhaving gathered
सङ्गम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having assembled/met’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
ततःfrom there
ततः:
Apadana/Adhikarana (अपादान/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/देशवाचक-अव्यय (from there/then)
ततःfrom there (variously)
ततः:
Apadana/Adhikarana (अपादान/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (from here and there)
वृक्षाद्रिहस्ताःhaving trees and rocks in hand
वृक्षाद्रिहस्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृक्ष + अद्रि + हस्त (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (वृक्षाश्च अद्रयश्च) तयोः हस्ते येषाम्—बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः; हरयः इत्यस्य विशेषणम्
हरयःthe Vanaras
हरयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सम्प्रतस्थुःset out/proceeded
सम्प्रतस्थुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + सम्+प्र (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
रणाजिरम्the battlefield
रणाजिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरण + अजिर (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रणस्य अजिरम्)

Overcoming fear, the Vanaras getting together from here and there holding trees by hand, proceeded to the battlefield.

V
Vānara army
B
battlefield (raṇājira)

FAQs

Resilience in dharma: after fear and confusion, one should recover composure and rejoin rightful collective effort.

The scattered Vānaras regroup, arm themselves with natural weapons, and move back to the fight.

Perseverance—overcoming panic and returning to duty.