Previous Verse
Next Verse

Shloka 93

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

कुम्भकर्णोबभौहृष्टःकालान्तकयमोपमः ।भ्रातुस्सभवनंगच्छन्रक्षोबलसमन्वितः ।।।।कुम्भकर्णःपदन्यासैरकम्पयतमेन्दिीम् ।

kumbhakarṇo babhau hṛṣṭaḥ kālāntaka-yamopamaḥ |

bhrātuḥ sa bhavanaṃ gacchan rakṣo-bala-samanvitaḥ ||

kumbhakarṇaḥ pada-nyāsair akampayata medinīm |

Kumbhakarṇa bersukacita, tampak laksana Yama, pemusnah pada akhir zaman. Dikelilingi bala tentera rākṣasa, dia menuju ke istana saudaranya; dan dengan setiap langkah kakinya, bumi pun bergetar.

kumbhakarṇaḥKumbhakarṇa
kumbhakarṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
babhaushone, appeared
babhau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhā (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
hṛṣṭaḥjoyful
hṛṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (√hṛṣ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāla-antaka-yama-upamaḥlike Yama, the destroyer at the end of time
kāla-antaka-yama-upamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla + antaka + yama + upama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: तत्पुरुष 'कालान्तकयमस्य उपमः' (like Yama, the ender at time's end)
bhrātuḥof (his) brother
bhrātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pronoun referring to Kumbhakarṇa
bhavanamresidence, palace
bhavanam:
Karma (कर्म) (goal as object with gacchan)
TypeNoun
Rootbhavana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
gacchangoing
gacchan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'going'
rakṣaḥ-bala-samanvitaḥaccompanied by rākṣasa troops
rakṣaḥ-bala-samanvitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrakṣas + bala + samanvita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: तत्पुरुष 'रक्षोबलेन समन्वितः' (accompanied by rākṣasa forces)
kumbhakarṇaḥKumbhakarṇa
kumbhakarṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (second sentence)
pada-nyāsaiḥby (his) strides
pada-nyāsaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpada + nyāsa (प्रातिपदिक; √as/√nyas धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समास: तत्पुरुष 'पदानां न्यासैः' (by the placing of feet/strides)
akampayatshook
akampayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roota-√kamp (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative/denominative sense 'shook'
medinīmthe earth
medinīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmedinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Kumbhakarna surrounded by Rakshasas going to his brother's abode happily looked like the Lord of death bent on destroying the creation. He took strides which shook the earth.

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa
R
Rākṣasa army
Y
Yama

FAQs

The epic frames adharmic power as terrifying and world-shaking; Dharma is implied as that which protects the world from such destructive force.

Kumbhakarṇa advances toward Rāvaṇa’s abode with an army; his massive steps shake the earth.

Overwhelming might and fear-inducing presence; it functions as a narrative foil to Rama’s righteous, measured strength.