Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

युद्धकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः — धूम्राक्षवधश्रवणं, वज्रदंष्ट्रप्रेषणं, अङ्गद-राक्षसयुद्धम्

Ravana Dispatches Vajradamshtra; Portents and Angada’s Assault

तद्राक्षसबलंसर्वंविप्रस्थितमशोभत ।प्रावृटकालेयथामेघानर्दमानास्सविद्युतः ।।।।निस्सृतादक्षिणद्वारादङ्गदोयत्रयूथपः ।

tad rākṣasabalaṃ sarvaṃ viprasthitam aśobhata |

prāvṛṭkāle yathā meghā nardamānāḥ savidyutaḥ ||

niḥsṛtād dakṣiṇadvārād aṅgado yatra yūthapaḥ |

Maka seluruh bala tentera Rākṣasa, ketika berangkat dalam barisan lengkap, tampak gemilang—laksana awan monsun yang menggelegar disinari kilat. Mereka meluru keluar melalui pintu selatan, tempat Aṅgada, ketua Vānara, berkawal.

teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
niṣkramamāṇānāmas they were departing
niṣkramamāṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootniṣ√kram (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शानच्/Ātmanepada present participle), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; 'of those who were going out'
aśubhaman ill omen
aśubham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'inauspicious portent'
samajāyataarose/occurred
samajāyata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam√jan (धातु)
Formलङ् लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
ākāśātfrom the sky
ākāśāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन
vighanātfrom a dense cloud-mass
vighanāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootvighana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन; 'dense cloud/mass'
tīvrātintense/violent
tīvrāt:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottīvra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying vighanāt)
ulkāḥmeteors/firebrands
ulkāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootulkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
abhyanyapatanfell down towards
abhyanyapatan:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-anu√pat (धातु)
Formलङ् लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb: then)
vamantyaḥspewing forth
vamantyaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√vam (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying pāvakajvālāḥ)
pāvakajvālāḥflames of fire
pāvakajvālāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāvaka-jvālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: pāvakasya jvālāḥ = 'flames of fire'
śaśivāḥjackals
śaśivāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; 'jackals' (lexical)
ghoramdreadfully
ghoram:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootghora (प्रातिपदik)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया एकवचन (accusative used adverbially)
vavāśirehowled/cried
vavāśire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vāś (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

Then the entire Rakshasa army determined with a purpose roaring like clouds of the rainy season it looked splendid and crossed over the southern gate where Angada was stationed.

R
Rākṣasa army
S
Southern gate (dakṣiṇa-dvāra)
A
Aṅgada

FAQs

Dharma in warfare includes vigilance and rightful defense: Aṅgada’s stationing at the gate reflects duty-bound protection against aggression.

The Rākṣasa army exits the city through the southern gate, moving toward the Vānara forces; Aṅgada is positioned there to meet them.

Steadfastness and readiness in service (kartavya-niṣṭhā) are emphasized through Aṅgada’s guarding role.