Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

त्वांतुदृष्टवाकुशलिनंपरिष्वज्यसलक्ष्मणम् ।अद्यदुःखाद्विमुक्तोऽस्मिनीहारादिवभास्करः ।।।।

tvāṃ tu dṛṣṭvā kuśalinaṃ pariṣvajya sa-lakṣmaṇam | adya duḥkhād vimukto 'smi nīhārād iva bhāskaraḥ ||

“Namun hari ini, setelah melihat engkau sejahtera dan memelukmu bersama Lakṣmaṇa, aku terbebas daripada dukacita, bagaikan matahari terlepas daripada selubung kabus.”

tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म/object of dṛṣṭvā/pariṣvajya)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
tubut / indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), √दृश
kuśalinamsafe, well
kuśalinam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkuśalin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of tvām
pariṣvajyahaving embraced
pariṣvajya:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpari-ṣvaj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), √ष्वज with उपसर्ग pari-
salakṣmaṇamtogether with Lakṣmaṇa
salakṣmaṇam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्गसदृश) + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह-भाव: लक्ष्मणेन सह); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of tvām
adyatoday
adya:
Adhikarana (अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
duḥkhātfrom grief
duḥkhāt:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
vimuktaḥfreed
vimuktaḥ:
Karta (कर्ता; predicate of 'I')
TypeVerb
Rootvi-muc (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), √मुच with उपसर्ग vi-; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate with asmi
asmiI am
asmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nīhārātfrom mist
nīhārāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootnīhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
bhāskaraḥthe sun
bhāskaraḥ:
Upamana (उपमान/standard of comparison)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"Seeing you with Lakshmana and embracing you makes me happy freed from grief just as the sun freed from mist."

D
Daśaratha
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
B
Bhāskara (Sun)

FAQs

Dharma’s fruit is śānti (inner peace): when duty is fulfilled and loved ones are safe, grief lifts naturally.

Daśaratha embraces Rāma and Lakṣmaṇa and describes his grief dissolving upon seeing their well-being.

Lakṣmaṇa’s loyal service and Rāma’s protective leadership—together they represent steadfast dharma within the family.