Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्। दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ।।2.70.23।।

antaḥpure'ti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān | daṃṣṭrāyudhān mahākāyān śunaś copāyanaṃ dadau ||2.70.23||

Baginda juga mempersembahkan sebagai hadiah anjing-anjing yang dibesarkan di dalam istana—bertubuh besar, memiliki keberanian dan kekuatan seperti harimau, dengan taring sebagai senjata.

अन्तःपुरेin the inner apartments
अन्तःपुरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantaḥpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अन्तः + पुर)
अतिvery/exceedingly
अति:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootati (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्ग/क्रियाविशेषण (intensifier)
संवृद्धान्well-reared
संवृद्धान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃvṛddha (कृदन्त; सम् + √vṛdh वृध्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्endowed with tiger-like valor and strength
व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyāghra-vīrya-bala-anvita (प्रातिपदिक; व्याघ्र + वीर्य + बल + अन्वित)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (व्याघ्रस्य वीर्यं बलं च तदन्विताः)
दंष्ट्रायुधान्having fangs as weapons
दंष्ट्रायुधान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaṃṣṭrā-āyudha (प्रातिपदिक; दंष्ट्रा + आयुध)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (दंष्ट्रा एव आयुधं येषाम्)
महाकायान्huge-bodied
महाकायान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-kāya (प्रातिपदिक; महा + काय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महान् कायः येषाम्)
शुनःdogs
शुनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; 'श्वन्' शब्दस्य रूप (dogs)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक-निपात
उपायनम्gift/present
उपायनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootupāyana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धाातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

He also gave him a gift of well-raised dogs of the inner apartment huge-bodied with the strength and courage of tigers who used their fangs as weapons.

B
Bharata
I
inner apartments (antaḥpura)

FAQs

Dharma as protection and preparedness: safeguarding a righteous prince’s travel and mission is treated as a legitimate royal responsibility.

Among the farewell provisions, Bharata is given strong, specially reared dogs as part of royal accompaniment and protection.

Care and responsibility—ensuring Bharata’s safety through appropriate means, consistent with royal duty (rājadharma).