Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया।मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप।।2.70.17।।

gaccha tāta anujāne tvāṃ kaikeyī suprajās tvayā | mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa ||2.70.17||

Pergilah, wahai anakku; aku mengizinkanmu. Kaikeyī berbahagia kerana dikurniai putera sebaik engkau. Wahai penunduk musuh, sampaikanlah salam sejahtera daripadaku kepada ibumu dan juga kepada ayahandamu.

गच्छgo
गच्छ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
तातO dear child
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
अनुजानेI permit
अनुजाने:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; उपसर्ग: अनु; अर्थे: अनुमति (permit)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
कैकेयीKaikeyī
कैकेयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सु-प्रजाःhaving a worthy son
सु-प्रजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रजा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (सु + प्रजाः = good offspring/possessing good child); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कैकेयी इति विशेषण
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कुशलम्welfare
कुशलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ब्रूयाः इति कर्म (what to say)
ब्रूयाःyou should tell
ब्रूयाः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
परन्तपO scorcher of foes
परन्तप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपरन्तप (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (परान् तपति इति = enemy-scorcher); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

You may go, my child! I permit you to leave. Kaikeyi has a worthy son in you. O slayer of enemies! convey my best wishes to your mother and father.

B
Bharata
K
Kaikeyī
K
King of Kekaya (maternal grandfather)

FAQs

Dharma as sanctioned duty: elders authorize departure for a higher familial obligation, and blessings are to be carried truthfully and respectfully to parents.

The maternal grandfather permits Bharata to leave for Ayodhya and asks him to convey greetings to Kaikeyī and Daśaratha.

Bharata’s worthiness as a son (suprajā) and his role as a disciplined prince capable of honoring family ties and responsibilities.