Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अयोध्यायाः पौरविलापः

Lament of the Citizens of Ayodhya on Rama’s Absence

कथं नाम महाबाहु स्स तथावितथक्रियः।भक्तं जनं परित्यज्य प्रवासं राघवो गतः।।।।

kathaṃ nāma mahābāhuḥ sa tathāvitathakriyaḥ | bhaktaṃ janaṃ parityajya pravāsaṃ rāghavo gataḥ ||

Bagaimanakah Rāghava, yang berlengan perkasa dan perbuatannya tidak pernah mengecewakan para bhakta, sanggup meninggalkan rakyat yang setia lalu pergi ke pembuangan?

kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
nāmaindeed/ever
nāma:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic/colloquial particle)
mahābāhuḥthe mighty-armed one
mahābāhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (महा) + bāhu (बाहु प्रातिपदिक)
Formसमासः: कर्मधारयः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बोधनार्थे विशेषण-नाम (epithet)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
tathāthus/in that way
tathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that way)
avitathakriyaḥwhose actions never fail
avitathakriyaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + vitatha (वितथ प्रातिपदिक) + kriyā (क्रिया प्रातिपदिक)
Formसमासः: बहुव्रीहिः (अवितथा क्रिया यस्य = whose deeds are not fruitless/never fail); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सः/राघवः इति विशेषणम्
bhaktamdevoted
bhaktam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootbhakta (भज् धातु, क्त-प्रत्यय; भक्त प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्तान्त विशेषणम् जनम् इति विशेषणम्
janampeople
janam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjana (जन प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
parityajyahaving abandoned
parityajya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-tyaj (परि-त्यज् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वकालिक-क्रिया (having abandoned)
pravāsamexile
pravāsam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpravāsa (प्रवास प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
rāghavaḥRaghava (Rama)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (राघव प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
gataḥhas gone
gataḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; लट्-समर्थे भूतार्थे (has gone)

Those high-minded people with sorrowful faces due to separation from sagacious Rama expressed themselves in piteous words:

R
Rāma
A
Ayodhyā (implied)

FAQs

It reflects the dharma of reciprocal duty: a righteous leader is expected to honor devotion and protect dependents; the citizens feel that moral bond has been ruptured.

The citizens struggle to reconcile Rāma’s known character with the fact of his departure to exile.

Rāma’s reliability and gratitude—his deeds do not go ‘fruitless’ for those devoted to him.