Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

एकोनचत्वारिंशः सर्गः

Dasaratha’s Lament, Sumantra’s Commission, and Sita’s Vow of Marital Dharma

एकस्याः खलु कैकेय्याः कृतेऽयं क्लिश्यते जनः।स्वार्थे प्रयतमानायाः संश्रित्य निकृतिं त्विमाम्।।2.39.7।।

ekasyāḥ khalu kaikeyyāḥ kṛte 'yaṃ kliśyate janaḥ | svārthe prayatamānāyāḥ saṃśritya nikṛtiṃ tv imām || 2.39.7 ||

Sesungguhnya, kerana Kaikeyī seorang jua, rakyat menanggung derita; demi kepentingan dirinya, dia bersandar pada tipu daya ini.

एकस्याःof one (woman)
एकस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)
कैकेय्याःof Kaikeyi
कैकेय्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कृतेfor the sake (of)
कृते:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formकृते (सप्तमी/लोके ‘for the sake of’ इत्यर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोग)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्लिश्यतेsuffers
क्लिश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्लिश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि/भावे (suffers)
जनःpeople
जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (collective)
स्वार्थेin selfish interest
स्वार्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: स्वः अर्थः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्रयतमानायाःof (her) striving
प्रयतमानायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootप्र + यत् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present Middle Participle); स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
संश्रित्यresorting to
संश्रित्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having resorted to’
निकृतिम्deceit
निकृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (but/indeed)
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

While Rama said so, there arose a loud cry of the wives of the king like the cry of the female herons.

D
Daśaratha
K
Kaikeyī

FAQs

Condemnation of svārtha (selfishness) and nikṛti (deceit): private ambition that violates truth and harms the many is portrayed as adharma.

Daśaratha attributes the widespread misery in the palace to Kaikeyī’s self-serving plot that triggers Rāma’s exile.

Moral discernment—recognizing deceit as ethically corrosive and socially destructive.