Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

रामदर्शनार्थं दारानयनम्

The Queens Summoned; Rama’s Leave-Taking and Dasaratha’s Collapse

तं रामोऽभ्यपतत् क्षिप्रं लक्ष्मणश्च महारथः।विसंज्ञमिव दुःखेन सशोकं नृपतिं तदा।।।।

taṃ rāmo 'bhyapatat kṣipraṃ lakṣmaṇaś ca mahārathaḥ |

visaṃjñam iva duḥkhena saśokaṃ nṛpatiṃ tadā ||

Maka segera Rāma dan Lakṣmaṇa, pahlawan kereta perang yang agung, bergegas mendekati raja itu, yang dilanda dukacita seakan-akan tidak sedarkan diri.

tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
abhyapatatran up to
abhyapatat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√pat (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); with upasarga abhi- (अभि)
kṣipramquickly
kṣipram:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṣipra (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction (समुच्चयबोधक)
mahārathaḥgreat chariot-warrior
mahārathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: 'great chariot-warrior'; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
visaṃjñamsenseless
visaṃjñam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-saṃjña (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
ivaas if
iva:
Upamāna-marker (उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya, particle of comparison (उपमावाचक)
duḥkhenathrough grief
duḥkhena:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
saśokamgrief-stricken
saśokam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsa- (उपसर्ग/सह) + śoka (प्रातिपदिक)
FormUpapada-tatpuruṣa (सह-समास): 'with grief'; Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
nṛpatimthe king
nṛpatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛ (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष): 'lord of men'; Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya, adverb of time (कालवाचक)

All on a sudden there arose from (the mouths of) a thousand women of the palace cries of 'alas, alas, Rama!' mingled with the tinkling sounds of their ornaments.

R
Rama
L
Lakṣmaṇa
D
Daśaratha

FAQs

Dharma as care for elders: regardless of impending hardship, Rama and Lakshmana respond immediately to the fallen king, modeling compassionate service to parents and rulers.

Daśaratha has collapsed; Rama and Lakshmana rush to him at once.

Rama’s and Lakshmana’s attentiveness and compassion—swift action to protect and support the incapacitated king.