Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

लक्ष्मणस्य वनानुगमन-प्रतिज्ञा तथा आयुध-संग्रहः

Lakshmana’s Vow to Follow Rama and the Retrieval of Divine Weapons

तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।सौमित्रे भर कौशल्यामुक्तमर्थमिमं चर।।।।

tām āryāṃ svayam eveha rājānugrahaṇena vā |

saumitre bhara kauśalyām uktam artham imaṃ cara || 2.31.15 ||

Maka, wahai Saumitra, tinggallah di sini dan peliharalah Kausalyā yang mulia itu—sama ada dengan usahamu sendiri atau dengan memperoleh perkenan raja; laksanakan maksud yang telah kukatakan ini.

tāmthat
tām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative adjective to kausalyām
āryāmvenerable/noble
āryām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण to kausalyām
svayamyourself
svayam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय, reflexive adverb (स्वकृत्यवाचक)
evaindeed/alone
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, emphatic particle (निश्चय/अवधारण)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय, deictic adverb (देशवाचक)
rāja-anugrahaṇenaby the king's favor
rāja-anugrahaṇena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrājan + anugrahaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (rājñaḥ anugrahaṇena)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्प
saumitreO Lakshmana
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
bharasupport/maintain
bhara:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhṛ (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
kausalyāmKausalya
kausalyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkausalyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
uktamsaid/told
uktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvac (धातु)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies artham
arthampurpose/matter
artham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
imamthis
imam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative adjective to artham
caracarry out/accomplish
cara:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन

Either by yourself or by seeking the favour of the king, O son of Sumitra, lend support to venerable Kausalya. This is the objective you must accomplish.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitra)
K
Kausalyā
K
King (Daśaratha—implied)

FAQs

Dharma is active caregiving: righteousness is fulfilled by ensuring elders are protected and sustained, even when one’s own life is disrupted by exile and political upheaval.

Rāma assigns Lakṣmaṇa a counter-duty: instead of accompanying him, Lakṣmaṇa should remain to protect and support Kausalyā in the palace.

Rāma’s leadership through dharmic delegation—he defines duty as concrete service, not mere sentiment.