Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

रामस्य राजमार्गगमनम्

Rama’s Progress along the Royal Highway

स सर्वा स्समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः।सन्निवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तः पुरमभ्यगात्।।।।

sa sarvāḥ samatikramya kakṣyā daśarathātmajaḥ |

sannivartya janaṃ sarvaṃ śuddhāntaḥ puram abhyagāt ||

Setelah melintasi semua lingkungan istana, Rāma putera Daśaratha menyuruh seluruh pengiring berundur, lalu memasuki śuddhānta—ruang dalam yang suci dan peribadi.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formविशेषण (adjective); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कक्ष्याः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
समतिक्रम्यhaving crossed
समतिक्रम्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootसम्+अति+क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (indeclinable verbal); ‘having crossed/overstepped’
कक्ष्याःenclosures/inner courts
कक्ष्याः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकक्ष्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
दशरथात्मजःson of Daśaratha
दशरथात्मजः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to सः)
TypeNoun
Rootदशरथ + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): दशरथस्य आत्मजः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सन्निवर्त्यhaving sent back
सन्निवर्त्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootसम्+नि+वृत् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); causative sense in context ‘having made (them) turn back/sent back’
जनम्people/followers
जनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्म (Karma/Object; with जनम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; जनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
शुद्धान्तःinner palace/private apartments
शुद्धान्तः:
अधिकरण/देश (Adhikaraṇa/Locative sense as goal-context)
TypeNoun
Rootशुद्धान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘inner apartments’ (as destination-context; often with पुरम्)
पुरम्to the palace
पुरम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायां द्वितीया (accusative of goal)
अभ्यगात्went/reached
अभ्यगात्:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootअभि+गम् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Crossing the courtyards on his way Rama sent back his followers and entered theprivate apartment of the king.

R
Rāma
D
Daśaratha

FAQs

Maryādā (propriety): Rāma observes palace protocol by dismissing the crowd and entering the private quarters with restraint and respect.

Rāma proceeds through the palace toward his father and, before entering the inner chambers, sends his followers away.

Self-control and decorum—Rāma’s disciplined conduct in a sensitive royal space.