Adhyaya 21

Verse 1

नारद उवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र विहगेश्वरमुत्तमम् । दर्शनात्तस्यराजेंद्र मुच्यते सर्वपातकैः

Nārada berkata: “Kemudian, wahai raja yang terbaik, pergilah kepada Vihageśvara, Tuhan Yang Utama bagi segala burung. Dengan memandang-Nya sahaja, wahai raja yang terbaik, seseorang dibebaskan daripada segala dosa.”

Verse 2

ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदेश्वरमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते

Kemudian, wahai raja yang utama, hendaklah pergi ke Narmadeśvara yang mulia. Setelah mandi suci di sana, wahai raja, seseorang dimuliakan di alam syurga (Svargaloka).

Verse 3

अश्वतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । सुभगो दर्शनीयश्च भोगवान्जायते नरः

Kemudian hendaklah pergi ke Aśvatīrtha dan melakukan mandi suci di sana menurut tatacara. Dengan itu, seorang lelaki terlahir bertuah, elok dipandang, serta dikurniai kenikmatan duniawi.

Verse 4

पितामहं ततो गच्छेद्ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पितृपिंडं तु दापयेत्

Kemudian hendaklah pergi ke Pitāmaha, tempat suci yang dahulu dicipta oleh Brahmā. Setelah mandi suci di sana dengan bhakti, seseorang hendaklah mempersembahkan piṇḍa (bebola nasi upacara) kepada para leluhur.

Verse 5

तिलदर्भविमिश्रं तु उदकं तु प्रदापयेत् । तस्य तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्

Hendaklah mempersembahkan air yang dicampur biji wijen (tila) dan rumput darbha. Dengan pengaruh suci tīrtha itu, segala yang dipersembahkan menjadi akṣaya, tidak binasa.

Verse 6

सावित्री तीर्थमासाद्य यस्तु स्नानं समाचरेत् । विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते

Sesiapa yang sampai ke tīrtha Sāvitrī lalu melakukan mandi suci di sana menurut aturan, dia menyingkirkan segala dosa dan dimuliakan di Brahmaloka, alam Brahmā.

Verse 7

मनोहरं च तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्पितृलोके महीयते

Di situ juga ada tīrtha yang menawan lagi amat gemilang. Wahai Raja, dengan mandi suci di sana, seseorang dimuliakan di Pitṛloka, alam para leluhur.

Verse 8

ततो गच्छेत राजेंद्र मानसं तीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्रुद्रलोके महीयते

Kemudian, wahai raja yang utama, hendaklah pergi ke tīrtha terbaik bernama Mānasatīrtha. Setelah mandi suci di sana, wahai Raja, seseorang dimuliakan di alam Rudra.

Verse 9

ततो गच्छेत राजेंद्र क्रतुतीर्थमनुत्तमम् । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापप्रणाशनम्

Kemudian, wahai raja terbaik, hendaklah pergi ke Kratu-tīrtha yang tiada bandingan—terkenal di semua alam dan pemusnah segala dosa.

Verse 10

यान्यान्प्रार्थयते कामान्पशुपुत्रधनानि च । प्राप्नुयात्तानि सर्वाणि तत्र स्नात्वा नराधिप

Wahai raja, apa jua hajat yang dipohon—ternakan, anak lelaki, harta dan seumpamanya—semuanya diperoleh dengan mandi suci di sana.

Verse 11

ततो गच्छेत राजेंद्र त्रिदशद्योति विश्रुतम् । तत्र ता ऋषिकन्यास्तु तपस्तप्यंति सुव्रताः

Kemudian, wahai raja yang utama, hendaklah menuju Tridaśadyoti yang masyhur. Di sana, puteri-puteri para ṛṣi, teguh dalam nazar suci, sedang menjalankan tapa.

Verse 12

भर्त्ता भवतु सर्वासामीश्वरः प्रभुरव्ययः । प्रीतस्तेषां महादेवश्चंडरूपधरो हरः

Semoga Tuhan Yang Tidak Binasa—penguasa dan pelindung segala—menjadi suami mereka. Berkenan kepada mereka, Mahādewa Hara yang menyandang rupa garang akan demikianlah adanya.

Verse 13

विकृतानन बीभत्सस्तच्च तीर्थमुपागतः । तत्र कन्या महाराज वराय परमेश्वरः

Dengan wajah yang berubah dan keadaan yang menggerunkan, baginda tiba di tīrtha itu. Di sana, wahai maharaja, hadir seorang gadis sebagai mempelai bagi Parameśvara, Tuhan Yang Maha Tinggi.

Verse 14

कन्याऋद्धिं च यः सेवेत्कन्यादानं प्रयच्छति । तीर्थं तत्र महाराज दशकन्येति विश्रुतम्

Sesiapa yang menunaikan amalan suci Kanyāṛddhi dan mengurniakan kanyādāna—menyerahkan puteri dalam perkahwinan—maka di sana, wahai maharaja, tīrtha itu masyhur dengan nama Daśakanyā.

Verse 15

तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो गच्छेत राजेंद्र स्वर्गबिंदुरिति श्रुतम्

Setelah mandi di sana dan memuja dewa, seseorang dibebaskan daripada segala dosa. Kemudian, wahai raja segala raja, hendaklah ia menuju tempat yang masyhur disebut Svargabindu.

Verse 16

तत्र स्नात्वा नरो राजन्दुर्गतिं च न पश्यति । अप्सरेशं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्

Wahai raja, sesiapa yang mandi di sana tidak akan melihat kemalangan atau nasib yang hina. Dari situ hendaklah ia pergi ke Apsareśa dan menunaikan mandi suci di sana menurut tatacara yang wajar.

Verse 17

क्रीडते नागलोकस्थोऽप्सरोभिः सह मोदते । ततो गच्छेत राजेंद्र नरकं तीर्थमुत्तमम्

Bersemayam di alam Nāga, dia bermain dan bersukacita bersama para Apsarā. Sesudah itu, wahai raja yang utama, hendaklah dia menuju Naraka, tīrtha yang paling mulia.

Verse 18

तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं नरकं च न गच्छति । भारभूतं ततो गच्छेदुपवासपरायणः

Setelah mandi suci di sana dan memuja Dewa, seseorang tidak akan pergi ke neraka. Kemudian, dengan tekun berpuasa, hendaklah dia berangkat dari situ menuju Bhārabhūta.

Verse 19

एतत्तीर्थं समासाद्य अवतारं तु शांभवम् । अर्चयित्वा विरूपाक्षं रुद्रलोके महीयते

Setelah sampai ke tīrtha ini dan menyaksikan penjelmaan Śāmbhava, sesiapa yang memuja Virūpākṣa akan dimuliakan di alam Rudra.

Verse 20

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा भारभूते महात्मनः । यत्रतत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

Dengan mandi di tīrtha itu—yang dipenuhi ‘berat’ pahala oleh sang mahātmā—seseorang, walau meninggal di mana-mana sekalipun, pasti mencapai destinasi Gaṇeśvara.

Verse 21

कार्तिकस्य तु मासस्य अर्चयित्वा महेश्वरम् । अश्वमेधाच्छतगुणं प्रवदंति मनीषिणः

Namun, jika pada bulan Kārtika seseorang memuja Maheśvara (Śiva), para bijaksana menyatakan bahawa pahalanya seratus kali ganda daripada korban Aśvamedha.

Verse 22

दीपकानां शतं कृत्वा घृतपूर्णं तु दापयेत् । विमानैः सूर्यसंकाशैर्व्रजते यत्र शंकरः

Sesiapa yang menyusun seratus pelita lalu mempersembahkannya penuh dengan minyak sapi suci (ghee), selepas wafat akan berangkat dengan vimāna terang laksana matahari menuju alam tempat Śaṅkara (Śiva) bersemayam.

Verse 23

वृषभं यः प्रयच्छेत शंखकुंदेंदु संनिभम् । वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति

Sesiapa yang mendermakan seekor lembu jantan putih laksana cangkerang sangkha, bunga kund dan bulan, dia akan menuju Rudraloka dengan kereta yang ditarik lembu jantan.

Verse 24

चरुमेकं तु यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं मधुसंयुक्तं भक्ष्याणि विविधानि च

Wahai raja, sesiapa yang di tīrtha itu mempersembahkan satu hidangan caru (bubur nasi korban yajña), serta payasam bercampur madu dan pelbagai juadah makanan.

Verse 25

यथाशक्त्यनुराजेंद्र भोजयेत्सहदक्षिणम् । तस्यतीर्थप्रभावेण सर्वं कोटिगुणं भवेत्

Wahai raja, hendaklah seseorang menjamu orang yang layak menurut kemampuan, beserta dakṣiṇā yang sesuai; dengan pengaruh tīrtha itu, segala pahala menjadi berlipat ganda hingga berkroor-kali.

Verse 26

नर्मदाया जलं सिक्त्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम् । दुर्गतिं च न पंश्यंति तस्य तीर्थप्रभावतः

Dengan memercikkan (liṅga) dengan air Narmadā dan memuja Vṛṣadhvaja (Śiva), berkat kuasa tīrtha itu mereka tidak akan menyaksikan nasib yang buruk.

Verse 27

एतत्तीर्थं समासाद्य यस्तुप्राणान्परित्यजेत् । सर्वपापविशुद्धात्मा व्रजते यत्र शंकरः

Sesiapa yang sampai ke tīrtha suci ini lalu melepaskan nafas hayatnya, dia disucikan daripada segala dosa dan pergi ke alam tempat Śaṅkara (Śiva) bersemayam.

Verse 28

जलप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । हंसयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति

Wahai raja, sesiapa yang masuk ke dalam air di tīrtha itu akan pergi ke alam Rudra, dibawa dengan kenderaan yang ditarik oleh angsa.

Verse 29

यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च हिमवांश्च महोदधिः । गंगाद्याः सरितो यावत्तावत्स्वर्गे महीयते

Selama bulan dan matahari masih wujud, selama Himavān dan lautan agung tetap ada, dan selama sungai-sungai bermula dengan Gaṅgā terus mengalir—selama itu dia dimuliakan di syurga.

Verse 30

अनाशनं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । गर्भवासे तु राजेंद्र न पुनर्जायते नरः

Wahai raja, wahai raja agung, sesiapa yang berpuasa (anāśana) di tīrtha itu tidak akan lahir semula untuk mendiami rahim.

Verse 31

ततो गच्छेत राजेंद्र अटवीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्निंद्रस्यार्द्धासनंलभेत्

Kemudian, wahai raja yang terbaik, hendaklah pergi ke tīrtha yang utama bernama Aṭavī-tīrtha. Setelah mandi suci di sana, wahai raja, seseorang memperoleh separuh bahagian daripada singgasana Indra.

Verse 32

शृंगतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्रापि स्नातमात्रस्य ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

Kemudian hendaklah pergi ke Śṛṅga-tīrtha, pemusnah segala dosa. Bahkan dengan sekadar mandi suci di sana, seseorang pasti mencapai keadaan berkat para Gaṇeśvara, para pengiring ilahi Dewa Gaṇeśa.

Verse 33

एरंडीनर्मदायाश्च संगमं लोकविश्रुतम् । तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

Pertemuan sungai Eraṇḍī dan Narmadā masyhur di seluruh dunia. Di sana terdapat tīrtha yang maha berkat, yang memusnahkan segala dosa.

Verse 34

उपवासपरो भूत्वा नित्यं ब्रह्मपरायणः । तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र मुच्यते ब्रह्महत्यया

Dengan tekun berpuasa dan sentiasa berserah kepada Brahman, wahai raja yang utama, dengan mandi suci di sana seseorang dibebaskan daripada dosa brahma-hatyā (membunuh brahmana).

Verse 35

ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् । जमदग्निरिति ख्यातं सिद्धो यत्र जनार्दनः

Kemudian, wahai raja segala raja, pergilah ke pertemuan Sungai Narmadā dengan lautan, yang masyhur bernama Jamadagni—di mana Janārdana (Viṣṇu) hadir dalam rupa siddha yang sempurna.

Verse 36

यत्रेष्ट्वा बहुभिर्यज्ञैरिंद्रो देवाधिपोभवत् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नर्मदोदधिसंगमे

Wahai Raja, di tempat itu setelah banyak yajña dipersembahkan, Indra menjadi ketua para dewa. Mandi suci di sana—di pertemuan Narmadā dengan lautan—menganugerahkan pahala yang besar kepada manusia.

Verse 37

त्रिगुणस्याश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः । पश्चिमोदधिसायुज्यं मुक्तिद्वारविघाटनम्

Seseorang memperoleh pahala Aśvamedha tiga kali—beroleh sāyujya dengan Samudera Barat, serta terbukanya pintu pembebasan (moksha).

Verse 38

तत्र देवाः सगंधर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । आराधयंति देवेशं त्रिसंध्यं विमलेश्वरम्

Di sana para dewa bersama para Gandharva, juga para Ṛṣi, Siddha dan Cāraṇa, menyembah Tuhan para dewa, Vimaleśvara, pada tiga sandhyā: pagi, tengah hari dan senja.

Verse 39

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते । विमलेश्वरपरं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Setelah disucikan daripada segala dosa, seseorang dimuliakan di alam Rudra. Tiada tirtha yang melebihi Vimaleśvara—tidak pernah ada dahulu, dan tidak akan ada pada masa depan.

Verse 40

तत्रोपवासं कृत्वा ये पश्यंति विमलेश्वरम् । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं व्रजंति ते

Mereka yang berpuasa di sana dan menatap Vimaleśvara, menjadi suci daripada segala dosa dalam diri, lalu menuju ke alam Rudra.

Verse 41

ततो गच्छेत राजेंद्र केशिनीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नुपवासपरायणः

Kemudian, wahai raja segala raja, hendaklah pergi ke tirtha utama bernama Keśinī. Setelah mandi suci di sana, wahai Raja, seseorang hendaklah menumpukan diri pada puasa (upavāsa).

Verse 42

उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः । तत्र तीर्थप्रभावेण मुच्यते ब्रह्महत्यया

Dengan berpuasa semalam, berdisiplin serta makan secara teratur, seseorang dibebaskan daripada dosa brahma-hatyā di sana—oleh kuasa penyucian tīrtha suci itu.

Verse 43

सर्वतीर्थाभिषेकं च यः पश्येत्सागरेश्वरम् । योजनाभ्यंतरे तिष्ठेदावर्ते संस्थितः शिवः

Sesiapa yang memandang Sāgareśvara pada saat ‘sarva-tīrtha abhiṣeka’—dalam lingkungan satu yojana—Śiva sendiri bersemayam, menetap di pusaran suci (āvarta).

Verse 44

तं दृष्ट्वा सर्वतीर्थानि दृष्टानि स्युर्न संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो यत्र रुद्र सः गच्छति

Dengan melihat-Nya, seolah-olah telah melihat semua tīrtha—tiada keraguan. Setelah bebas daripada segala dosa, dia pergi ke tempat Rudra (Śiva) bersemayam.

Verse 45

नर्मदासंगमं यावद्यावच्चामरकंटकम् । तत्रांतरे महाराजन्तीर्थकोट्योदकस्थिताः

Dari pertemuan Narmadā hingga Āmarakaṇṭaka—dalam seluruh bentangan itu, wahai raja agung, terdapat tīrtha berkoṭi-koṭi yang bersemayam di dalam perairan.

Verse 46

तीर्थात्तीर्थाटनं चर्या ऋषिकोटिनिषेविता । अग्निहोत्रैश्च दिव्यांशैः सर्वैर्ज्ञानपरायणैः

Amalan berdisiplin mengembara dari satu tīrtha ke tīrtha yang lain—yang dihormati dan diamalkan oleh berkoṭi-koṭi ṛṣi—berserta upacara Agnihotra dan segala amalan ilahi lainnya, benar-benar berbuah bagi mereka yang teguh berpegang pada jñāna (pengetahuan rohani).

Verse 47

सेवितास्तेन राजेंद्र ईप्सितार्थप्रदायिकाः । यश्चेदं वै पठेन्नित्यं शृणुयाद्वापि भक्तितः

Wahai raja segala raja, mereka demikian disembah dengan sempurna dan mengurniakan hajat yang dihajati. Sesiapa yang membacanya setiap hari—atau mendengarnya dengan bhakti—dia juga memperoleh manfaatnya.

Verse 48

तं तु तीर्थानि सर्वाणि अभिषिंचंति पांडव । नर्मदा च सदा प्रीता भवेद्वै नात्र संशयः

Wahai Pāṇḍava, segala tīrtha suci seolah-olah melakukan abhiṣeka kepadanya; dan sungai Narmadā sentiasa berkenan kepadanya—tiada keraguan tentangnya.

Verse 49

प्रीतस्तस्य भवेद्रुद्रो मार्कंडेयो महामुनिः । वंध्या च लभते पुत्रान्दुर्भगा सुभगाभवेत्

Rudra berkenan kepadanya, dan mahāmuni Mārkaṇḍeya juga memihak dengan rahmat. Bahkan wanita mandul memperoleh putera, dan wanita malang menjadi bertuah.

Verse 50

कुमारीं लभते भर्त्ता यच्च यो वाञ्छते फलम् । तदेव लभते सर्वं नात्र कार्या विचारणा

Seorang suami memperoleh seorang gadis (sebagai isteri), dan apa jua hasil yang dihajati sesiapa—itulah yang diperolehnya dengan sempurna; di sini tiada perlu ragu atau berfikir panjang.

Verse 51

ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यस्तु लभते धान्यं शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम्

Seorang brāhmaṇa memperoleh Veda; seorang kṣatriya menjadi menang; seorang vaiśya memperoleh hasil bijirin dan kemakmuran; dan seorang śūdra mencapai sadgati, kesudahan yang baik.

Verse 52

मूर्खस्तु लभते विद्यां त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः । नरकं च न पश्येत वियोनिं च न गच्छति

Sesiapa yang membaca ini pada tiga sandhyā—waktu fajar, tengah hari dan senja—walau tumpul akal, tetap memperoleh vidyā yang sejati; dia tidak akan melihat neraka, dan tidak jatuh ke rahim kelahiran yang hina (bukan manusia).