Adhyaya 47

Verse 1

सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्

Sukala berkata: “Sudevā, yang jelita dan seimbang anggota tubuhnya, lalu berkata kepada si induk babi: ‘Engkau telah memasuki rahim kelahiran binatang—bagaimanakah engkau masih bertutur dalam Sanskrit yang halus?’”},{

Verse 2

एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे

“Katakan kepadaku, dari manakah datangnya pengetahuan agung seperti ini? Wahai yang diberkati, bagaimana engkau mengetahui riwayat kehidupan suamimu?”

Verse 3

शूकर्युवाच । पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि

Śūkarī berkata: “Wahai wanita berkulit cerah, kerana khayal keadaan kebinatangan aku menerpa dengan genggaman tangan; ditikam pedang dan anak panah, aku rebah di medan perang.”

Verse 4

मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि

“Wahai yang berwajah indah, aku diliputi pengsan hingga hilang kesedaran; namun wahai jelita, engkau memercikkan aku dengan tanganmu yang suci lagi berpahala.”

Verse 5

पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्

“Apabila tubuhku dipercik dengan air suci yang sejuk dalam genggaman tanganmu, lenyaplah segala moha—seolah-olah ia meninggalkanku.”}]}

Verse 6

यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे

Sebagaimana kegelapan musnah oleh sinar cahaya, demikianlah, wahai yang membawa keberkatan, dengan abhiṣeka-mu dosaku telah tersingkir.

Verse 7

प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे

Wahai yang beranggota indah, dengan rahmatmu aku memperoleh pengetahuan purba. Wahai yang membawa keberkatan, kini aku mengerti bahawa aku akan melangkah menuju destinasi yang penuh pahala.

Verse 8

श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु

Dengarlah—kini akan aku ceritakan riwayat terdahulu tentang diriku. Wahai wanita mulia, meskipun berdosa, banyak sekali perbuatan jahat telah aku lakukan.

Verse 9

कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्

Di negeri besar bernama Kaliṅga terdapat sebuah kota bernama Śrīpura—dipenuhi segala siddhi dan diziarahi oleh masyarakat dari keempat-empat varṇa.

Verse 10

वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः

Di sana tinggal seorang dvija bernama Vasudatta. Dia sentiasa teguh dalam brahmacarya serta berpegang kukuh pada satya dan dharma.

Verse 11

वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः

Dia menjadi orang yang mengetahui Veda dan memiliki kebijaksanaan sejati—suci, berakhlak mulia dan berharta; melimpah dengan kekayaan serta bijirin, dan dihiasi dengan anak serta cucu.

Verse 12

तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने

Wahai wanita mulia, aku ialah puterinya; bersama saudara-saudaraku serta kaum kerabat dan sanak saudara sendiri, wahai yang berwajah indah, aku telah dihiasi dengan perhiasan dan persalinan pengantin.

Verse 13

सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते

Ayahku—yang berfikiran agung—telah menamakan aku “Sudevā”. Wahai orang bijaksana, aku sentiasa menjadi kesayangan ayahku.

Verse 14

रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी

Dalam rupa, aku menjadi tiada bandingan; di dunia ini tiada seorang pun sepertiku. Mabuk oleh keangkuhan akan kecantikan dan usia muda, aku tersenyum manis menawan.

Verse 15

अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः

“Aku seorang gadis, benar-benar elok rupanya, dihiasi dengan segala perhiasan; dan apabila mereka melihatku, semua orang di sana—bersama kaum kerabat masing-masing—tertarik dan menumpukan perhatian kepadaku.”

Verse 16

मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम

Wahai yang berwajah jelita, demi urusan perkahwinan mereka terus memohon kepadaku demikian; semua brāhmaṇa telah meminangku, namun ayahku tidak menyerahkanku untuk dinikahkan.

Verse 17

स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना

Wahai wanita yang berbahagia, kerana kasih sayang, insan yang berhati besar itu menjadi keliru; pada waktu itu aku tidak diserahkan (untuk dinikahkan) olehnya—oleh ayahku yang berjiwa agung.

Verse 18

संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता

“Wahai gadis, usia muda telah datang kepadaku bersama gelora rasa; melihat rupaku sedemikian, ibuku menjadi amat berdukacita.”

Verse 19

पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने

Lalu aku berkata kepada ayahku: “Mengapa anak dara ini tidak dinikahkan? Kepada dwija yang mulia—kepada brāhmaṇa yang berjiwa agung yang manakah engkau hendak menyerahkannya?”

Verse 20

देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः

“Wahai yang amat berbahagia, berikanlah puterimu; dia kini telah mencapai usia muda.” Demikian ujar Vasudatta, yang terunggul antara para dwija, kepada yang terbaik antara brāhmaṇa.

Verse 21

मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि

Wahai ibu yang amat bertuah, dengarkanlah kata-kataku. Wahai yang berwajah dan berwarna elok, aku benar-benar terpesona dan terkeliru oleh mahā-moha terhadap puterimu.

Verse 22

यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः

Dengarlah, wahai wanita yang membawa keberkatan: sesiapa yang akan menjadi brāhmaṇa berumah tangga untukku, tanpa syak lagi kepadanyalah akan kuanugerahkan puteriku sebagai pengantin, sebagai menantuku.

Verse 23

मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम

“Sudevā ini kukasihi seperti nyawaku sendiri—tiada keraguan.” Demikianlah ayahku Vasudatta berkata bagi pihakku.

Verse 24

कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः

Dilahirkan dalam keturunan Kauśika, dia mahir dalam segala cabang ilmu. Dihiasi sifat-sifat brāhmaṇa, berakhlak mulia, memiliki keunggulan, dan suci.

Verse 25

वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्

Seorang pemuda yang sempurna dalam pengajian Veda, melagukan bacaan dengan suara merdu, datang ke pintu memohon sedekah—tanpa ayah dan tanpa ibu.

Verse 26

तं दृष्ट्वासमनुप्राप्तं रूपं वीक्ष्य महामतिः । तं प्रोवाच पिता एवं को भवान्वै भविष्यति

Melihat dia tiba dan menatap rupanya, sang bapa yang bijaksana berkata demikian: “Wahai yang mulia, sesungguhnya engkau akan menjadi siapa?”

Verse 27

किं ते नाम कुलं गोत्रमाचारं वद सांप्रतम् । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं वसुदत्तमुवाच सः

“Apakah namamu, apakah keluargamu, gotramu, dan bagaimana ācāra (tata laku)mu—katakan sekarang.” Mendengar sabda ayahnya, dia pun berkata kepada Vasudatta.

Verse 28

कौशिकस्यान्वये जातो वेदवेदांगपारगः । शिवशर्मेति मे नाम पितृमातृविवर्जितः

Aku lahir dalam keturunan Kauśika, mahir dalam Weda dan Vedāṅga. Namaku Śivaśarman, dan aku kehilangan kedua-dua ayah dan ibu.

Verse 29

संति मे भ्रातरश्चान्ये चत्वारो वेदपारगाः । एवं कुलं समाख्यातमाचारः कुलसंभवः

Aku juga mempunyai empat orang saudara lagi, semuanya mahir dalam Weda. Demikianlah keturunanku telah kujelaskan; ācāra lahir daripada tradisi keluarga.

Verse 30

एवं सर्वं समाख्यातं पितरं शिवशर्मणा । शुभे लग्ने तिथौ प्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते

Demikianlah Śivaśarman menceritakan semuanya dengan lengkap kepada bapanya—tatkala lagna dan tithi yang mujarab telah tiba, dan ketika nakṣatra yang dipimpin Dewa Bhaga sedang berkuasa.

Verse 31

पित्रा दत्तास्मि सुभगे तस्मै विप्राय वै तदा । पितृगेहे वसाम्येका तेन सार्धं महात्मना

Wahai yang berbahagia, pada waktu itu ayahku telah menyerahkan aku dalam perkahwinan kepada brahmana itu. Namun aku tetap tinggal di rumah ayahku seorang diri, bersama mahatma yang mulia itu.

Verse 32

नैव शुश्रूषितो भर्ता मया स पापया तदा । पितृमातृसुद्रव्येण गर्वेणापि प्रमोहिता

Ketika itu aku—yang berdosa—langsung tidak melayani suamiku. Aku juga terpedaya oleh kesombongan yang timbul daripada harta kekayaan ayah dan ibuku.

Verse 33

अंगसंवाहनं तस्य न कृतं हि मया कदा । रतिभावेन स्नेहेन वचनेन मया शुभे

Wahai yang mulia, aku tidak pernah mengurut anggota tubuhnya—bukan dengan rasa asmara, bukan dengan kasih sayang, bahkan bukan dengan kata-kata yang manis.

Verse 34

क्रूरबुद्ध्या हि दृष्टोसौ सर्वदा पापया मया । पुंश्चलीनां प्रसंगेन तद्भावं हि गता शुभे

Dengan fikiran yang kejam aku—yang berdosa—sentiasa memandangnya demikian. Wahai yang mulia, kerana bergaul dengan perempuan jalang, aku pun menjadi seperti tabiat mereka.

Verse 35

मातापित्रोश्च भर्तुश्च भ्रातॄणां हितमेव च । न करोम्यहमेवापि यत्रयत्र व्रजाम्यहम्

Ke mana pun aku pergi, aku pun tidak melakukan walau sedikit pun perkara yang bermanfaat bagi ibu bapaku, bagi suamiku, dan bagi saudara-saudaraku.

Verse 36

एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः

Melihat demikian perbuatan jahatku, suamiku Śivaśarmā—tuan yang berakal budi agung—kerana kasih kepada kaum kerabat pihak mertuaku (lalu bertindak sebagaimana wajar menurut dharma).

Verse 37

न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी

Dia juga tidak berkata apa-apa kepadaku, namun tetap menanggung kesalahanku. Walau ditegah oleh keluarga, aku tetap begini—teramat berdosa.

Verse 38

तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः

Setelah mengetahui budi pekerti dan kesucian Śivaśarman, seluruh keluargaku—termasuk ayah dan ibu—menjadi dukacita kerana dosaku.

Verse 39

भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः

Melihat kesalahanku, suamiku keluar dari rumah dan pergi ke luar; meninggalkan negeri itu dan desa ini, lalu berangkat dari sana.

Verse 40

गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः

Apabila suamiku telah pergi, ayahku dipenuhi kebimbangan. Hatinya tersiksa oleh dukacitaku, seolah-olah dihimpit penyakit.

Verse 41

मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः

Ibuku berkata kepada suami yang dihimpit dukacita itu: “Wahai kekasih, mengapa engkau bimbang? Nyatakanlah kesedihanmu di hadapanku.”

Verse 42

वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे

Vasudatta berkata: “Wahai kekasih, di taman Nandana milikku ini, wanita ini ialah ibunya. Brahmana—menantuku—telah meninggalkan isterinya lalu pergi. Dengarlah, wahai yang tercinta.”

Verse 43

इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः

Wanita ini berkelakuan dosa, tidak berperikemanusiaan, dan gemar melakukan kejahatan. Sesungguhnya, kerana dialah Śivaśarmā yang berakal besar itu telah ditinggalkan.

Verse 44

समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते

Walaupun dia dipandang mulia kerana kemurahan hatinya terhadap seluruh keluarga, wahai kekasih, brahmana yang dua-kali-lahir itu—yang menjadi milikku—langsung tidak berbicara dengan Sudevā.

Verse 45

वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्

Dia hidup dengan budi pekerti yang lembut; tidak mencela dan tidak menghina. Walaupun Sudevā bergerak dalam jalan dosa, dia tetap seorang paṇḍita, berakal bijaksana dan tajam pertimbangan.

Verse 46

भविष्यति त्वियं दुष्टा सुदेवा कुलनाशिनी । अहमेनां परित्यज्य व्रजामि गृहवासिनि

Sudevā ini kelak akan menjadi durjana, pemusnah keturunan keluarga. Maka, wahai penghuni rumah, aku meninggalkannya lalu berangkat pergi.

Verse 47

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Demikianlah, dalam Śrī Padma Purāṇa, bahagian Bhūmi-khaṇḍa, dalam kisah Vena—yakni riwayat Sukalā—berakhirlah bab keempat puluh tujuh.

Verse 48

तावद्विलाडयेत्पुत्रं यावत्स्यात्पंचवार्षिकः । शिक्षाबुद्ध्या सदा कांत पुनर्मोहेन पोषयेत्

Hendaklah seseorang memanjakan dan bermain dengan anak lelakinya hingga berusia lima tahun. Namun selepas itu, wahai kekasih, hendaklah dia dibesarkan dengan niat mendidik dan mengajar, bukan dipelihara lagi kerana keterikatan yang mengelirukan.

Verse 49

स्नानाच्छादनकैर्भक्ष्यैर्भोज्यैः पेयैर्न संशयः । गुणेषु योजयेत्कांत सद्विद्यासु च तं सुतम्

Dengan menyediakan keperluan mandi, pakaian, bahan makanan, hidangan, dan minuman—tanpa ragu—wahai kekasih, bimbinglah anak lelaki yang dikasihi itu kepada sifat-sifat mulia dan cabang ilmu yang benar.

Verse 50

गुणशिक्षार्थंनिर्मोहः पिता भवति सर्वदा । पालने पोषणे कांत संमोहः परिजायते

Demi mengajarkan kebajikan, seorang bapa hendaklah sentiasa bebas daripada kekeliruan. Namun dalam melindungi dan memelihara, wahai kekasih, keterikatan dan kekusutan sering timbul.

Verse 51

सगुणं न वदेत्पुत्रं कुत्सयेच्च दिनेदिने । काठिन्यं च वदेन्नित्यं वचनैः परिपीडयेत्

Jangan berbicara kepada anak lelaki dengan memuji sifat baiknya; sebaliknya, tegurlah dia hari demi hari, ucapkan kata-kata keras sentiasa, dan menyeksanya dengan bicara.

Verse 52

यथाहि साधयेन्नित्यं सुविद्यां ज्ञानतत्परः । अभिमानेच्छलेनापि पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः

Sebagaimana orang yang tekun pada ilmu sentiasa memupuk pendidikan sejati, demikian juga hendaklah ia menjauhkan dosa dari jauh—walau dengan helah atas nama keangkuhan.

Verse 53

नैपुण्यं जायते नित्यं विद्यासु च गुणेषु च । माता च ताडयेत्कन्यां स्नुषां श्वश्रूर्विताडयेत्

Kemahiran dan kehalusan budi terbina berterusan melalui ilmu dan kebajikan. Maka seorang ibu hendaklah mendisiplinkan anak perempuannya, dan ibu mertua juga demikian terhadap menantunya.

Verse 54

गुरुश्च ताडयेच्छिष्यं ततः सिध्यंति नान्यथा । भार्यां च ताडयेत्कांत अमात्यं नृपतिस्तथा

Guru hendaklah menghukum murid—kata mereka, barulah kejayaan dicapai, tidak selainnya. Demikian juga suami menghukum isteri, dan raja menghukum menterinya.

Verse 55

हयं च ताडयेद्धीरो गजं मात्रो दिनेदिने । शिक्षाबुद्ध्या प्रसिध्यंति ताडनात्पालनाद्विभो

Wahai Yang Maha Perkasa, orang yang teguh dan berakal hendaklah melatih kuda dan gajah secara berukuran, hari demi hari. Dengan niat mendidik, mereka menjadi terlatih melalui teguran dan penjagaan yang wajar.

Verse 56

त्वयेयं नाशिता नाथ सर्वदैव न संशयः । सार्धं सुब्राह्मणेनापि भवता शिवशर्मणा

Wahai Nātha, Engkaulah yang telah membinasakannya—tiada sedikit pun keraguan. Wahai Śivaśarman, Engkau melakukannya bersama brāhmaṇa yang berbudi itu juga.

Verse 57

निरंकुशा कृता गेहे तेन नष्टा महामते । तावद्धि धारयेत्कन्यां गृहे कांतवचः शृणु

Wahai yang berhikmah besar, apabila dia dibiarkan tanpa kawalan di dalam rumah, maka binasalah dia kerananya. Oleh itu, seorang anak dara wajar dipelihara dengan tertib di rumah—dengarlah kata-kata yang bijaksana ini.

Verse 58

अष्टवर्षान्विता यावत्प्रबलां नैव धारयेत् । पितुर्गेहस्थिता पुत्री यत्पापं हि प्रकुर्वती

Selagi dia belum mencapai usia lapan tahun, janganlah dikenakan disiplin yang keras. Kerana seorang puteri yang tinggal di rumah ayahnya, menurut keadaan, kadang-kadang boleh terlanjur melakukan dosa.

Verse 59

उभाभ्यामपि तत्पापं पितृभ्यामपि विंदति । तस्मान्न धार्यते कन्या समर्था निजमंदिरे

Dosa itu menimpa kedua-dua pihak, dan ibu bapa juga menanggungnya. Oleh itu, walaupun seorang anak dara berkemampuan, tidak wajar dia dibiarkan (tanpa dinikahkan) di rumahnya sendiri.

Verse 60

यस्य दत्ता भवेत्सा च तस्य गेहे प्रपोषयेत् । तत्रस्था साधयेत्कांतं सगुणं भक्तिपूर्वकम्

Dia yang telah diserahkan (dalam perkahwinan) hendaklah dipelihara dan ditanggung di rumah orang yang menerimanya. Dengan tinggal di sana, hendaklah dia menyembah Tuhan yang dikasihinya—wujud-Nya yang nyata dan bersifat—dengan bhakti.

Verse 61

कुलस्य जायते कीर्तिः पिता सुखेन जीवति । तत्रस्था कुरुते पापं तत्पापं भुंजते पतिः

Daripadanya, keluarga memperoleh nama baik dan si bapa hidup dengan tenteram; namun jika dia tinggal di situ lalu melakukan dosa, maka suamilah yang menanggung akibat dosa itu.

Verse 62

तत्रस्था वर्द्धते नित्यं पुत्रैः पौत्रैः सदैव सा । पिता कीर्तिमवाप्नोति सुतायाः सुगुणैः प्रिय

Dengan tinggal di sana, dia sentiasa berkembang melalui anak-anak lelaki dan cucu-cucunya; dan wahai yang dikasihi, si bapa memperoleh kemasyhuran kerana sifat mulia puterinya.

Verse 63

तस्मान्न धारयेत्कांत गेहे पुत्रीं सभर्तृकाम् । इत्यर्थे श्रूयते कांत इतिहासो भविष्यति

Oleh itu, wahai kekasih, janganlah menyimpan di rumah seorang puteri yang berhasrat mencari suami. Dalam maksud ini, wahai kekasih, ada sebuah riwayat yang didengar—dan suatu kisah akan menyusul.

Verse 64

अष्टविंशतिके प्राप्ते युगे द्वापरके महान् । उग्रसेनस्य वीरस्य यदुज्येष्ठस्य यत्प्रभो

Apabila Dvāpara-yuga yang kedua puluh lapan telah tiba, maka, wahai Tuhan, lahirlah insan agung itu daripada Ugrasena yang gagah, yang terkemuka dalam kalangan Yadu.

Verse 65

चरित्रं ते प्रवक्ष्यमि शृणुष्वैकमना द्विज

Aku akan menceritakan riwayat ini kepadamu; dengarkanlah dengan tumpuan hati yang satu, wahai yang dua kali lahir.