Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 19

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

विकारिण्याह्वया प्रोक्ता बलाद्या विकरिण्यथ । बलप्रमथनी पश्चात्सर्वभूतदमन्यथ ॥ १९ ॥

vikāriṇyāhvayā proktā balādyā vikariṇyatha | balapramathanī paścātsarvabhūtadamanyatha || 19 ||

Beliau dinyatakan dengan nama Vikāriṇī, yakni Kuasa yang Mengubah. Seterusnya ialah Balā (Kekuatan), kemudian Vikāriṇī; selepas itu Balapramathanī (Penunduk Kekuatan), dan kemudian Sarvabhūtadamanī (Penjinak segala makhluk).

विकारिण्याह्वयाby the name ‘Vikāriṇī’
विकारिण्याह्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविकारिणी + आह्वय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः विकारिण्याः आह्वया = ‘by the name Vikāriṇī’
प्रोक्ताis declared/called
प्रोक्ता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + उक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (said/declared); उपसर्गः प्र
बलाद्याBalā and the rest (beginning with Balā)
बलाद्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबला + आदि + आ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘बला-आद्या’ = ‘Balā and others/beginning with Balā’
विकरिणीVikariṇī
विकरिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविकरिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शक्तिनाम
अथthen/next
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (then/next)
बलप्रमथनीBalapramathanī
बलप्रमथनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबला + प्रमथनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः बलायाः प्रमथनी = ‘crusher/subduer of strength’ (name)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (afterwards)
सर्वभूतदमनीSarvabhūtadamanī
सर्वभूतदमनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत + दमनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः सर्वाणि भूतानि दमयति इति = ‘subduer of all beings’ (name)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर (then)

Sanatkumara (teaching Narada in an enumerative, technical register)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It presents a sequential naming of powers (śaktis), emphasizing how inner forces progress from transformation (Vikāriṇī) to strength (Balā) and finally to restraint and mastery (Balapramathanī, Sarvabhūtadamanī)—a model for disciplined spiritual control.

While not directly devotional, it supports bhakti indirectly by describing inner mastery: devotion becomes steady when the mind’s transforming impulses and raw strength are restrained, culminating in the ‘taming’ of all beings—i.e., one’s senses and tendencies.

The verse reflects a technical, list-based (anukrama/saṅkhyāna) method typical of śāstric instruction—useful for mantra-vidyā and ritual recitation where precise names and sequence matter (a practical discipline aligned with Vedāṅga-style rigor, especially śikṣā and vyākaraṇa-like exactness).