Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 104

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया । कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

saṃsmaran sarvavanitāḥ satataṃ devatādhiyā | kavitvaṃ labhate dhīmān māsairdvādaśabhirdhruvam || 104 ||

Dengan sentiasa mengingati segala kuasa feminin ilahi, sambil meneguhkan minda pada Ketuhanan, orang yang bijaksana pasti memperoleh kemahiran puisi dalam dua belas bulan.

संस्मरन्remembering, recollecting
संस्मरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसंस्मृ (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (Present active participle/शतृ), परस्मैपदी; प्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग (agreeing with implied subject)
सर्ववनिताःall women
सर्ववनिताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व + वनिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचनम्; समासः कर्मधारयः (सर्वाः वनिताः)
सततम्constantly
सततम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (adverb/क्रियाविशेषण)
देवताधियाwith divine understanding/intent
देवताधिया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेवता + धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवतायाः धिया)
कवित्वम्poetic skill
कवित्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवित्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्
लभतेobtains
लभते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
धीमान्the intelligent person
धीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्
मासैःby months
मासैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्
द्वादशभिःtwelve
द्वादशभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक-विशेषण) पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचनम्; मासैः इति विशेष्येण सह
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (adverb/निश्चयार्थक)

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/vidya-phala context)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta (wonder)

Secondary Rasa: shanta (peace)

FAQs

It teaches that sustained deity-centered remembrance (devatā-dhī) refines speech and intellect, culminating in kavitva—an inspired, disciplined power of expression treated as a siddhi born of sādhana.

By making continuous remembrance and deity-oriented contemplation the means, it frames excellence in speech as a fruit of steady devotional focus rather than mere talent.

The verse points to the Vedanga-oriented ideal of mastering speech and expression (linked with Śikṣā and Vyākaraṇa in practice) through disciplined smaraṇa and dhyāna, implying that learning is strengthened by devotional concentration.