Adhyaya 90: The Slaying of Shumbha and the Reabsorption of the Goddesses into Ambika

Verse 1

ऋषिर्उवाच। निशुम्भं निहतं दृष्ट्वा भ्रातरं प्राणसम्मितम्। हन्यमानं बलं चैव शुम्भः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः॥

Sang Resi berkata: Melihat saudaranya Niśumbha, yang dikasihinya seperti nyawanya sendiri, telah terbunuh, dan tenteranya sedang dimusnahkan, Śumbha yang dipenuhi amarah mengucapkan kata-kata ini.

Verse 2

बलावलेपाद्दुष्टे त्वं मा दुर्गे गर्वमावह । अन्यासां बलमाश्रित्य युध्यसे यातिमानिनी ॥

Wah yang jahat! Jangan angkuh kerana kekuatanmu, wahai Durgā. Engkau bertempur dengan bersandar pada kekuatan orang lain, wahai wanita yang amat sombong!

Verse 3

श्रीदेव्युवाच । एकैवाहं जगत्यत्र द्वितीया का ममापरा । पश्यैता दुष्ट मय्येव विशन्त्यो मद्विभूतयः ॥

Sang Dewi bersabda: Aku sahaja yang wujud di alam semesta ini; siapakah lagi selain Aku? Lihatlah, wahai yang jahat, bagaimana segala penjelmaan-Ku ini kembali masuk ke dalam Aku semata-mata.

Verse 4

ऋषिरुवाच । ततः समस्तास्ता देव्यो ब्रह्माणीप्रमुखा लयम् । तस्या देव्यास्तनौ जग्मुरेकावासीत्तदाम्बिका ॥

Resi berkata: Kemudian semua Dewi, dipimpin oleh Brahmani, menyerap dan menyatu ke dalam tubuh Devi. Maka tinggallah Ambika seorang diri.

Verse 5

श्रीदेव्युवाच । अहं विभूत्या बहुभिरिह रूपैर्यदास्थिता । तत्संहृतं मयैकैव तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव ॥

Sang Dewi bersabda: “Ketika Aku ditegakkan di sini dalam banyak rupa melalui kuasa ilahi-Ku (Vibhuti), kini semuanya telah Kutarik kembali. Sesungguhnya Aku berdiri seorang diri. Teguhlah dalam pertempuran!”

Verse 6

ऋषिह्रुवाच । ततः प्रववृते युद्धं देव्याः शुम्भस्य चोभयोः । पश्यतां सर्वदेवानां असुराणां च दारुणम् ॥

Resi berkata: Kemudian bermulalah pertempuran yang dahsyat antara Sang Dewi dan Shumbha, disaksikan oleh semua dewa dan para asura.

Verse 7

शरवर्षैः शितैः शस्त्रैस्तथा चास्त्रैः सुदारुणैः । तयोर्युद्धमभूद् भूयः सर्वलोकभयङ्करम् ॥

Dengan hujan anak panah yang tajam, senjata, dan peluru senjata yang amat mengerikan, pertempuran pun meletus sekali lagi antara kedua-duanya [Sang Dewi dan Shumbha], menimbulkan ketakutan pada seluruh alam.

Verse 8

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे यान्यथाम्बिका । बभञ्ज तानि दैत्येन्द्रस्तत्प्रतीघातकर्तृभिः ॥

Dan apa jua peluru senjata ilahi yang dilepaskan Ambika beratus-ratus, penguasa kaum Daitya menghancurkannya semuanya dengan senjatanya sendiri yang mampu menangkisnya.

Verse 9

मुक्तानि तेन चास्त्राणि दिव्यानि परमेś्वरि । बभञ्ज लीलयैवोग्रहुंकारोच्चारणादिभिः ॥

Wahai Dewi Yang Maha Agung—segala senjata ilahi yang dilepaskannya, Baginda memusnahkannya dengan mudah melalui seruan yang garang, seperti pekikan perang yang dahsyat (huṃkāra) dan seumpamanya.

Verse 10

ततः शरशतैर्देवीमाच्छादयत सोऽसुरः । सा च तत्कुपिता देवी धनुश्चिच्छेद चेṣुभिः ॥

Kemudian asura itu menutupi Sang Dewi dengan ratusan anak panah. Murka akan hal itu, Sang Dewi memotong busurnya menjadi kepingan-kepingan dengan anak panahnya.

Verse 11

छिन्ने धनुषि दैत्येन्द्रस्तथा शक्तिमथाददे । चिच्छेद देवी चक्रेण तामप्यस्य करे स्थिताम् ॥

Apabila busurnya dipotong, penguasa para daitya lalu mengambil lembing (śakti). Sang Dewi memotongnya juga dengan cakranya, walaupun ia masih berada di tangannya.

Verse 12

ततः खड्गमुपादाय शतचन्द्रं च भानुमत् । अभ्यधावत्तदा देवीṃ दैत्यानामधिपेś्वरः ॥

Kemudian penguasa daitya yang gagah itu mengambil sebilah pedang dan perisai yang berkilau, bertanda seratus bulan, lalu menyerbu Sang Dewi.

Verse 13

तस्यापतत एवाशु खड्गं चिच्छेद चण्डिका । धनुर्मुक्तैः शितैर्बाणैश्चर्म चार्ककरामलम् ॥

Ketika dia menyerbu, Caṇḍikā segera memotong pedangnya; dan dengan anak panah tajam yang dilepaskan dari busurnya, Baginda juga menembusi perisainya yang bersinar laksana sinar matahari.

Verse 14

अश्वांश्च पातयामास रथं सारथिना सह । हताश्वः स तदा दैत्यश्छिन्नधान्वा विसारथिः । जग्राह मुद्गरं घोरमम्बिकानिधनodyataḥ ॥

Baginda Dewi menumpaskan kuda-kudanya dan kereta perangnya beserta pemandu kereta. Lalu daitya itu, dengan kuda terbunuh, busur patah, dan tanpa pemandu, menggenggam gada yang menggerunkan, berniat membunuh Ambikā.

Verse 15

चिच्छेदापततस्तस्य मुद्गरं निशितैः शरैः । तथापि सोऽभ्यधावत्तां मुṣ्टिमुद्यम्य वेगवान् ॥

Ketika dia mara, baginda mematahkan gadanya dengan anak panah yang tajam. Namun demikian, pantas dengan amarah, dia menerpa baginda sambil mengangkat penumbuknya.

Verse 16

स मुṣ्टिं पातयामास हृदये दैत्यपुṅ्गवः । देव्यास्तं चापि सा देवी तलेनोरस्यताडयत् ॥

Si banteng di antara para daitya itu menumbuk dada baginda dengan penumbuknya; dan Sang Dewi pula menampar dadanya dengan telapak tangan baginda.

Verse 17

तलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले । स दैत्यराजः सहसा पुनरेव तथोत्थितः ॥

Dipukul oleh tamparan telapak tangannya, raja raksasa itu rebah ke bumi; namun seketika dia bangkit semula.

Verse 18

उत्पत्य च प्रगृह्योच्चैर्देवीं गगनमास्थितः । तत्रापि सा निराधारा युयुधे तेन चण्डिका ॥

Dia melompat, lalu menangkap Sang Dewi dan terbang tinggi ke angkasa. Bahkan di sana, tanpa sebarang sokongan, Caṇḍikā tetap bertempur dengannya.

Verse 19

नियुद्धं खे तदा दैत्यश्चण्डिका च परस्परम् । चक्रतुः प्रथमं सिद्धमुनिविस्मयकारकम् ॥

Kemudian Daitya itu dan Caṇḍikā bertarung rapat di angkasa—pada mulanya—suatu pertembungan yang menghairankan para resi yang telah sempurna.

Verse 20

ततो नियुद्धं सुचिरं कृत्वा तेनाम्बिका सह । उत्पाट्य भ्रामयामास चिक्षेप धरणीतले ॥

Kemudian, setelah lama bertarung rapat dengan Ambikā, dia menangkap Baginda, memutarkannya, lalu menghempaskannya ke tanah.

Verse 21

स क्षिप्तो धरणीं प्राप्य मुष्टिमुद्यम्य वेगितः । अभ्यधावत दुष्टात्मा चण्डिकानिधनेच्छया ॥

Dihempaskan, dia jatuh ke bumi; mengangkat penumbuknya dan menerpa dengan amarah, si berhati jahat itu mara ke hadapan, berniat membunuh Caṇḍikā.

Verse 22

तमायान्तं ततो देवी सर्वदैत्यजनेश्वरम् । जगत्यां पातयामास भित्त्वा शूलेन वक्षसि ॥

Lalu Sang Dewi menumbangkan di bumi itu sang penghulu seluruh bala Daitya yang sedang mara, dengan menikam dadanya dengan tombaknya.

Verse 23

स गतासुः पपातोर्व्यां देवीशूलाग्रविक्षतः । चालयन् सकलां पृथ्वीं साब्धिद्वीपां स पर्वताम् ॥

Dilukai oleh hujung tombak Sang Dewi, dia rebah tidak bernyawa di bumi, menggoncangkan seluruh dunia—lautan, pulau-pulau, dan gunung-ganang.

Verse 24

ततः प्रसन्नमखिलं हते तस्मिन् दुरात्मनि । जगत्स्वास्थ्यमतीवाप निर्मलं चाभवन्नभः ॥

Setelah si jahat itu ditewaskan, segala-galanya menjadi tenang; dunia memperoleh kesejahteraan besar, dan langit menjadi jernih.

Verse 25

उत्पातमेघाः सोल्का ये प्रागासंस्ते शमं ययुः । सरितो मार्गवाहिन्यस्तथासंस्तत्र पातिते ॥

Awan pembawa alamat dengan meteor yang hadir sebelumnya menjadi tenang; dan sungai-sungai yang mengalir secara ganjil kembali ke alur yang wajar ketika dia rebah terbunuh di sana.

Verse 26

ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भमानसाः । बभूवुर्निहते तस्मिन् गन्धर्वा ललितं जगुः ॥

Kemudian, apabila dia dibunuh, semua bala dewa dipenuhi kegembiraan, dan para Gandharva menyanyi dengan merdu.

Verse 27

अवादयंस् तथैवान्ये ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ववुः पुण्यास्तथा वाताः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः ॥

Yang lain pula memainkan alat muzik; para Apsara menari. Angin bertuah bertiup, dan matahari bersinar dengan cahaya gemilang.