Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

राजानं राजपुत्रं वा संवर्णयति य: सदा | अमात्य: पण्डितो भूत्वा स चिरं तिष्ठते प्रिय:,जो बुद्धिमान सचिव सदा राजा अथवा राजकुमारकी प्रशंसा करता रहता है, वही राजाके यहाँ उसका प्रीतिपात्र होकर दीर्घकालतक टिक सकता है

rājānaṃ rājaputraṃ vā saṃvarṇayati yaḥ sadā | amātyaḥ paṇḍito bhūtvā sa ciraṃ tiṣṭhate priyaḥ ||

Dhaumya berkata: “Menteri yang bijaksana, yang sentiasa menuturkan pujian kepada raja—atau putera raja—akan dipandang sebagai orang pandai; dan kerana kekal dikasihi pemerintah, dia mampu bertahan serta memegang kedudukannya untuk waktu yang lama.”

राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
राजपुत्रम्king's son, prince
राजपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
संवर्णयतिdescribes, praises
संवर्णयति:
TypeVerb
Rootसम्-वर्ण्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
अमात्यःminister
अमात्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पण्डितःlearned, wise
पण्डितः:
TypeAdjective
Rootपण्डित
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
तिष्ठतेstays, remains
तिष्ठते:
TypeVerb
Rootस्था
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
प्रियःdear, favored
प्रियः:
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular

धौग्य उवाच

D
Dhaugya
K
king (rājā)
P
prince (rājaputra)
M
minister/counsellor (amātya/saciva)

Educational Q&A

A minister who maintains the ruler’s goodwill through consistently favorable speech—praising the king or the prince—tends to be considered ‘wise’ in courtly terms and can retain influence and position for long. The verse highlights pragmatic political ethics: sustaining trust and harmony at court often determines longevity.

Dhaugya is offering a general observation about how royal courts function: the counsellor who regularly extols the ruler (or heir) becomes dear to them and therefore remains established for a long time. It serves as advice/characterization of ministerial conduct within the Virāṭa-parvan context.