Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

सूत उवाच अगस्त्येनैवमुक्तः सन्परानन्दादृतेक्षणः / ध्यायंस्तच्च परं तेजो हयग्रीवो महामनाः / इति ध्यात्वा नमस्कृत्य तमगस्त्यमथाब्रवीत्

sūta uvāca agastyenaivamuktaḥ sanparānandādṛtekṣaṇaḥ / dhyāyaṃstacca paraṃ tejo hayagrīvo mahāmanāḥ / iti dhyātvā namaskṛtya tamagastyamathābravīt

Sūta berkata: Setelah Agastya berkata demikian, Hayagrīva yang berhati agung, dengan pandangan dipenuhi kebahagiaan tertinggi, merenungkan cahaya agung itu. Sesudah bermeditasi dan bersujud, beliau pun berkata kepada Agastya.

sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā, Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
agastyenaby Agastya
agastyena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
uktaḥaddressed/spoken to
uktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√vac (धातु)
FormKṛdanta: past passive participle (क्त), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; agrees with hayagrīvaḥ
sanbeing
san:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√as (धातु)
FormKṛdanta: present participle (शतृ), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; ‘being’
para-ānanda-ādṛta-īkṣaṇaḥwhose eyes were filled with supreme bliss
para-ānanda-ādṛta-īkṣaṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक) + ānanda (प्रातिपदिक) + ādṛta (कृदन्त, √dṛ/√dṛś?; here ‘honoured/filled with’) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; bahuvrīhi: ‘he whose gaze is (ādṛta) with supreme bliss’
dhyāyanmeditating
dhyāyan:
Kriyā-sahakārī (क्रियासहकारी)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
FormKṛdanta: present participle (शतृ), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; contemporaneous action
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
paramsupreme
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with tejaḥ
tejaḥsplendour, radiance
tejaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
hayagrīvaḥHayagrīva
hayagrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaya-grīva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa: ‘horse-necked’ (proper name)
mahā-manāḥgreat-minded
mahā-manāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + manas (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; bahuvrīhi: ‘he whose mind is great’
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-प्रयोग)
dhyātvāhaving meditated
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
FormKṛdanta: absolutive/gerund (क्त्वा), ‘having meditated’
namaskṛtyahaving bowed/saluted
namaskṛtya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnamas-√kṛ (धातु)
FormKṛdanta: absolutive/gerund (क्त्वा/ल्यप् form), ‘having saluted’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; pronoun referring to Agastya
agastyamAgastya
agastyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to tam
athathen
atha:
Vākyasambandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (अनन्तर/आरम्भ)
abravītspoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormLaṅ (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada