Adhyaya 26

Verse 1

श्रीभगवानुवाच मल्ल‍क्षणमिमं कायं लब्ध्वा मद्धर्म आस्थित: । आनन्दं परमात्मानमात्मस्थं समुपैति माम् ॥ १ ॥

Tuhan Yang Maha Esa berfirman: Setelah memperoleh tubuh manusia yang memberi peluang untuk menyedari-Ku, dan berteguh dalam dharma-Ku iaitu bhakti, seseorang mencapai-Ku—Khazanah kebahagiaan dan Paramatma yang bersemayam di hati semua makhluk.

Verse 2

गुणमय्या जीवयोन्या विमुक्तो ज्ञाननिष्ठया । गुणेषु मायामात्रेषु द‍ृश्यमानेष्ववस्तुत: । वर्तमानोऽपि न पुमान् युज्यतेऽवस्तुभिर्गुणै: ॥ २ ॥

Seseorang yang teguh dalam pengetahuan rohani dibebaskan daripada kehidupan terikat dengan meninggalkan pengenalan palsu terhadap hasil guna. Melihatnya hanya sebagai maya, dia tidak terjerat oleh guna walaupun sentiasa berada di tengahnya, kerana semuanya tidak benar-benar nyata.

Verse 3

सङ्गं न कुर्यादसतां शिश्न‍ोदरतृपां क्व‍‍चित् । तस्यानुगस्तमस्यन्धे पतत्यन्धानुगान्धवत् ॥ ३ ॥

Jangan sekali-kali bergaul dengan golongan materialis yang hanya mengejar kepuasan alat kelamin dan perut. Mengikut mereka menyebabkan seseorang jatuh ke jurang kegelapan paling dalam, seperti orang buta mengekori orang buta.

Verse 4

ऐल: सम्राडिमां गाथामगायत बृहच्छ्रवा: । उर्वशीविरहान् मुह्यन् निर्विण्ण: शोकसंयमे ॥ ४ ॥

Nyanyian berikut dilagukan oleh maharaja masyhur Aila (Purūravā). Ketika terpisah daripada isterinya, Urvaśī, dia pada mulanya bingung; namun dengan menahan ratapannya, dia mula merasai vairāgya, iaitu detasemen.

Verse 5

त्यक्त्वात्मानं व्रजन्तीं तां नग्न उन्मत्तवन्नृप: । विलपन्नन्वगाज्जाये घोरे तिष्ठेति विक्लव: ॥ ५ ॥

Ketika dia meninggalkannya dan pergi, raja—walaupun telanjang—berlari mengejarnya seperti orang gila. Dengan amat cemas dia meratap, “Wahai isteriku, wahai wanita yang kejam, berhentilah!”

Verse 6

कामानतृप्तोऽनुजुषन् क्षुल्ल‍कान् वर्षयामिनी: । न वेद यान्तीर्नायान्तीरुर्वश्याकृष्टचेतन: ॥ ६ ॥

Walaupun selama bertahun-tahun Purūravā menikmati keseronokan seks pada waktu senja, dia tetap tidak puas kerana nikmat itu remeh. Fikirannya begitu terpikat kepada Urvaśī sehingga dia tidak menyedari malam-malam datang dan berlalu.

Verse 7

ऐल उवाच अहो मे मोहविस्तार: कामकश्मलचेतस: । देव्या गृहीतकण्ठस्य नायु:खण्डा इमे स्मृता: ॥ ७ ॥

Raja Aila berkata, “Aduhai, lihatlah betapa luasnya khayalanku! Hatiku tercemar oleh nafsu; ketika dewi ini memelukku dan menggenggam leherku, aku langsung tidak sedar bagaimana bahagian-bahagian hidupku berlalu.”

Verse 8

नाहं वेदाभिनिर्मुक्त: सूर्यो वाभ्युदितोऽमुया । मूषितो वर्षपूगानां बताहानि गतान्युत ॥ ८ ॥

Wanita itu memperdaya aku sehingga aku tidak sempat melihat matahari terbit atau terbenam. Aduhai, bertahun-tahun hari-hariku berlalu sia-sia!

Verse 9

अहो मे आत्मसम्मोहो येनात्मा योषितां कृत: । क्रीडामृगश्चक्रवर्ती नरदेवशिखामणि: ॥ ९ ॥

Aduhai, betapa besarnya kekeliruan diriku, hingga aku—seorang cakravartin, permata mahkota para raja—menjadi seperti binatang mainan di tangan wanita!

Verse 10

सपरिच्छदमात्मानं हित्वा तृणमिवेश्वरम् । यान्तीं स्‍त्रियं चान्वगमं नग्न उन्मत्तवद् रुदन् ॥ १० ॥

Walaupun aku seorang tuan yang berlimpah kemewahan, dia meninggalkanku seperti sehelai rumput. Namun aku tetap mengejarnya, telanjang dan menangis seperti orang gila.

Verse 11

कुतस्तस्यानुभाव: स्यात् तेज ईशत्वमेव वा । योऽन्वगच्छंस्‍त्रियं यान्तीं खरवत् पादताडित: ॥ ११ ॥

Di manakah pengaruh, kewibawaan dan kedaulatanku? Aku mengejar wanita yang telah meninggalkanku, seperti keldai yang ditendang muka oleh keldai betina.

Verse 12

किं विद्यया किं तपसा किं त्यागेन श्रुतेन वा । किं विविक्तेन मौनेन स्‍त्रीभिर्यस्य मनो हृतम् ॥ १२ ॥

Apa guna pendidikan tinggi, tapa, pelepasan, atau mendengar kitab suci? Apa guna menyendiri dan berdiam diri, jika akhirnya hati dicuri oleh wanita?

Verse 13

स्वार्थस्याकोविदं धिङ् मां मूर्खं पण्डितमानिनम् । योऽहमीश्वरतां प्राप्य स्‍त्रीभिर्गोखरवज्जित: ॥ १३ ॥

Celakalah aku! Aku bodoh, tidak tahu apa yang baik untuk diriku, namun menyangka diri sangat bijaksana. Walau mencapai kedudukan seperti penguasa, aku ditundukkan wanita seperti lembu atau keldai.

Verse 14

सेवतो वर्षपूगान् मे उर्वश्या अधरासवम् । न तृप्यत्यात्मभू: कामो वह्निराहुतिभिर्यथा ॥ १४ ॥

Walaupun bertahun-tahun aku menikmati “nektar” bibir Urwaśī, nafsu dalam hatiku tetap bangkit berulang-ulang dan tidak pernah puas, seperti api yang tidak padam dengan curahan ghee.

Verse 15

पुंश्चल्यापहृतं चित्तं को न्वन्यो मोचितुं प्रभु: । आत्मारामेश्वरमृते भगवन्तमधोक्षजम् ॥ १५ ॥

Kesedaran yang dirampas oleh seorang pelacur—siapakah lagi yang mampu membebaskannya selain Bhagavān Adhokṣaja, Tuhan yang melampaui pancaindera dan Penguasa para ātmārāma?

Verse 16

बोधितस्यापि देव्या मे सूक्तवाक्येन दुर्मते: । मनोगतो महामोहो नापयात्यजितात्मन: ॥ १६ ॥

Walaupun dewi Urwaśī menasihatiku dengan kata-kata yang indah dan bijaksana, kerana akalku tumpul dan indera tidak terkawal, kekeliruan besar dalam fikiranku tetap tidak lenyap.

Verse 17

किमेतया नोऽपकृतं रज्ज्वा वा सर्पचेतस: । द्रष्टु: स्वरूपाविदुषो योऽहं यदजितेन्द्रिय: ॥ १७ ॥

Bagaimana aku boleh menyalahkannya? Akulah yang tidak mengenal hakikat rohaniku dan tidak menundukkan indera; seperti orang yang berfikiran ular tersalah melihat tali yang tidak berbahaya sebagai ular.

Verse 18

क्व‍ायं मलीमस: कायो दौर्गन्ध्याद्यात्मकोऽशुचि: । क्व‍ गुणा: सौमनस्याद्या ह्यध्यासोऽविद्यया कृत: ॥ १८ ॥

Tubuh yang kotor, busuk dan tidak suci ini sebenarnya apa? Keharuman dan kecantikan tubuh wanita yang memikat itu hanyalah selubung palsu yang dicipta oleh māyā kerana avidyā.

Verse 19

पित्रो: किं स्वं नु भार्याया: स्वामिनोऽग्ने: श्वगृध्रयो: । किमात्मन: किं सुहृदामिति यो नावसीयते ॥ १९ ॥ तस्मिन् कलेवरेऽमेध्ये तुच्छनिष्ठे विषज्जते । अहो सुभद्रं सुनसं सुस्मितं च मुखं स्‍त्रिय: ॥ २० ॥

Tubuh ini sebenarnya milik siapa—ibu bapa, isteri, majikan, api pembakaran mayat, atau anjing dan burung pemakan bangkai? Milik ātman di dalam, atau milik sahabat? Walau tidak dapat dipastikan, manusia tetap melekat padanya.

Verse 20

पित्रो: किं स्वं नु भार्याया: स्वामिनोऽग्ने: श्वगृध्रयो: । किमात्मन: किं सुहृदामिति यो नावसीयते ॥ १९ ॥ तस्मिन् कलेवरेऽमेध्ये तुच्छनिष्ठे विषज्जते । अहो सुभद्रं सुनसं सुस्मितं च मुखं स्‍त्रिय: ॥ २० ॥

Pada tubuh yang najis dan menuju kesudahan yang hina ini manusia tetap melekat. Lalu apabila menatap wajah wanita dia berkata, “Aduhai, betapa jelita! Betapa manis hidungnya, dan betapa indah senyumannya!”

Verse 21

त्वङ्‍मांसरुधिरस्‍नायुमेदोमज्जास्थिसंहतौ । विण्मूत्रपूये रमतां कृमीणां कियदन्तरम् ॥ २१ ॥

Apakah bezanya cacing biasa dengan orang yang mencari kenikmatan pada tubuh yang terdiri daripada kulit, daging, darah, urat, lemak, sumsum, tulang, serta najis, air kencing dan nanah?

Verse 22

अथापि नोपसज्जेत स्‍त्रीषु स्‍त्रैणेषु चार्थवित् । विषयेन्द्रियसंयोगान्मन: क्षुभ्यति नान्यथा ॥ २२ ॥

Namun begitu, orang yang memahami hakikat tubuh tidak seharusnya bergaul dengan wanita atau dengan lelaki yang terpaut pada wanita; kerana pertemuan indera dengan objeknya pasti menggelisahkan fikiran.

Verse 23

अद‍ृष्टादश्रुताद् भावान्न भाव उपजायते । असम्प्रयुञ्जत: प्राणान् शाम्यति स्तिमितं मन: ॥ २३ ॥

Apa yang tidak dilihat dan tidak didengar tidak mengusik minda. Orang yang mengekang indera jasmani akan terhenti sendiri daripada kegiatan material lalu menjadi tenang.

Verse 24

तस्मात् सङ्गो न कर्तव्य: स्‍त्रीषु स्‍त्रैणेषु चेन्द्रियै: । विदुषां चाप्यविस्रब्ध: षड्‍वर्ग: किमु माद‍ृशाम् ॥ २४ ॥

Oleh itu, jangan biarkan indera bergaul bebas dengan wanita atau dengan lelaki yang terpikat kepada wanita. Bahkan orang berilmu pun tidak mempercayai enam musuh batin; apatah lagi orang bodoh sepertiku.

Verse 25

श्रीभगवानुवाच एवं प्रगायन् नृपदेवदेव: स उर्वशीलोकमथो विहाय । आत्मानमात्मन्यवगम्य मां वै उपारमज्ज्ञानविधूतमोह: ॥ २५ ॥

Tuhan Yang Maha Esa berfirman: Setelah melagukan nyanyian ini, Mahārāja Purūravā—terkemuka antara dewa dan manusia—meninggalkan kedudukan yang dicapainya di alam Urvaśī. Setelah ilusi disucikan oleh pengetahuan rohani, dia mengenal Aku sebagai Paramātmā di dalam hati lalu akhirnya mencapai kedamaian.

Verse 26

ततो दु:सङ्गमुत्सृज्य सत्सु सज्जेत बुद्धिमान् । सन्त एवास्य छिन्दन्ति मनोव्यासङ्गमुक्तिभि: ॥ २६ ॥

Maka orang bijaksana hendaklah meninggalkan pergaulan buruk dan mengambil pergaulan para sādhū, para bhakta suci. Kata-kata mereka yang membebaskan memutus keterikatan berlebihan dalam minda.

Verse 27

सन्तोऽनपेक्षा मच्चित्ता: प्रशान्ता: समदर्शिन: । निर्ममा निरहङ्कारा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहा: ॥ २७ ॥

Para bhakta-Ku menambat hati kepada-Ku dan tidak bergantung pada apa-apa yang material. Mereka sentiasa tenang, berpandangan sama rata, serta bebas daripada rasa memiliki, ego palsu, dualiti dan ketamakan.

Verse 28

तेषु नित्यं महाभाग महाभागेषु मत्कथा: । सम्भवन्ति हि ता नृणां जुषतां प्रपुनन्त्यघम् ॥ २८ ॥

Wahai Uddhava yang amat beruntung, dalam pergaulan para bhakta suci itu sentiasa ada perbincangan tentang-Ku; mereka yang mendengar dan melagukan kemuliaan-Ku pasti disucikan daripada segala dosa.

Verse 29

ता ये श‍ृण्वन्ति गायन्ति ह्यनुमोदन्ति चाद‍ृता: । मत्परा: श्रद्दधानाश्च भक्तिं विन्दन्ति ते मयि ॥ २९ ॥

Sesiapa yang mendengar, melagukan, dan menerima dengan hormat dalam hati topik tentang-Ku, akan beriman, menumpukan diri kepada-Ku, lalu memperoleh bhakti kepada-Ku.

Verse 30

भक्तिं लब्धवत: साधो: किमन्यदवशिष्यते । मय्यनन्तगुणे ब्रह्मण्यानन्दानुभवात्मनि ॥ ३० ॥

Wahai orang suci, bagi bhakta sempurna yang telah memperoleh bhakti kepada-Ku—Brahman Tertinggi yang memiliki sifat tidak terhingga dan merupakan hakikat pengalaman kebahagiaan rohani—apa lagi yang tinggal untuk dicapai?

Verse 31

यथोपश्रयमाणस्य भगवन्तं विभावसुम् । शीतं भयं तमोऽप्येति साधून् संसेवतस्तथा ॥ ३१ ॥

Seperti mana kesejukan, ketakutan dan kegelapan lenyap bagi orang yang mendekati api korban suci, demikian juga kebekuan hati, ketakutan dan kejahilan musnah bagi orang yang melayani para sadhu, bhakta Tuhan.

Verse 32

निमज्ज्योन्मज्जतां घोरे भवाब्धौ परमायणम् । सन्तो ब्रह्मविद: शान्ता नौर्दृढेवाप्सु मज्जताम् ॥ ३२ ॥

Dalam lautan kehidupan duniawi yang menggerunkan, bagi mereka yang berulang kali tenggelam dan timbul, para santo yang tenang, teguh dalam pengetahuan Brahman, adalah perlindungan tertinggi; mereka bagaikan perahu kukuh yang menyelamatkan orang yang hampir lemas.

Verse 33

अन्नं हि प्राणिनां प्राण आर्तानां शरणं त्वहम् । धर्मो वित्तं नृणां प्रेत्य सन्तोऽर्वाग् बिभ्यतोऽरणम् ॥ ३३ ॥

Sebagaimana makanan ialah nyawa semua makhluk, demikian Aku ialah perlindungan tertinggi bagi yang menderita. Sebagaimana dharma ialah harta manusia ketika meninggalkan dunia ini, demikian para santo bhakta-Ku menjadi satu-satunya tempat berlindung bagi mereka yang takut jatuh ke keadaan sengsara.

Verse 34

सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्क: समुत्थित: । देवता बान्धवा: सन्त: सन्त आत्माहमेव च ॥ ३४ ॥

Para santo bhakta-Ku mengurniakan mata rohani; sedangkan matahari hanya memberi penglihatan lahiriah, itu pun setelah terbit. Para santo bhakta-Ku ialah dewa yang benar-benar layak disembah dan keluarga sejati; mereka adalah diri sendiri, dan akhirnya mereka tidak berbeza daripada-Ku.

Verse 35

वैतसेनस्ततोऽप्येवमुर्वश्या लोकनिष्पृह: । मुक्तसङ्गो महीमेतामात्मारामश्चचार ह ॥ ३५ ॥

Demikian, setelah lenyap keinginannya untuk berada di loka Urvaśī, Mahārāja Purūravā mengembara di bumi, bebas daripada segala pergaulan material dan sepenuhnya puas dalam Ātman.